တေခတ္က ေကဵာ္ဳကားခဲ့ေသာ ဦးထၾန္းရႀိန္

တေခတ္က ဴမန္မာႎုိင္ငံ လၾတ္လပ္ေရး ႒ကႂိးပမ္းမႁတၾင္ 'ေဖ၊ ပု၊ ရႀိန္' ဟူေသာ အမည္သည္ လၾန္စၾာ ထင္ရႀား ေကဵာ္ဳကားခဲ့သည္။ 'ေဖ၊ ပု၊ ရႀိန္' ဆုိလ႖င္ လူ႒ကီး၊ လူငယ္၊ လူ႟ၾယ္ပၝ မကဵန္ အားလုံးက သိဳကသည္။ ေဖႎႀင့္ ပုမႀာ ဦးဘေဖႎႀင့္ ဦးပု ဴဖစ္႓ပီး၊ ရႀိန္မႀာ ဦးထၾန္းရႀိန္ ဴဖစ္သည္။

ဦးထၾန္းရႀိန္ကုိ ဴမန္မာ သကၠရာဇ္ ၁၂၅၂ ခုႎႀစ္၊ ဴပာသုိလဆန္း ၄ ရက္ေနႛတၾင္ ပုသိမ္႓မိႂႚ၌ ေမၾးဖၾားသည္။ အဘမႀာ ဦးေမာင္႒ကီး ဴဖစ္႓ပီး၊ မိခင္မႀာ ေဒၞခင္ ဴဖစ္သည္။ ေမၾးခဵင္းေပၝက္ေဖာ္ ၇ ေယာက္ ရႀိသည္။ ဦးထၾန္းရႀိန္မႀာ စတုတၪေဴမာက္သား ဴဖစ္သည္။ ၃၊ ၄ ႎႀစ္သား အ႟ၾယ္တၾင္ ဦးထၾန္းရႀိန္ကုိ ေမာင္တာရဲဟု ေခၞတၾင္ခဲ့ဳကသည္။ ေမာင္တာရဲ၏ မိဘမႀာ ထုိစဥ္အခၝက ပုသိမ္႓မိႂႚမႀ ငၝးသုိင္းေခဵာင္းသုိႚ ေဴပာင္းေ႟ၿႚ ေနထုိင္သည္။ ေမာင္တာရဲ ေခၞ ေမာင္ထၾန္းရႀိန္ ၇ ႎႀစ္သား အ႟ၾယ္ အဘဴဖစ္သူ ဦးေမာင္႒ကီးသည္ ငၝးသုိင္းေခဵာင္း႓မိႂႚ၌ ကၾယ္လၾန္သည္။ ထုိအခၝ အမိဴဖစ္သူ ေဒၞခင္သည္ သားသမီးမဵားကုိ အုပ္ထိန္းလဵက္ ပုသိမ္႓မိႂႚသုိႚ ဴပန္လည္ ေဴပာင္းေ႟ၿႚ ေနထုိိင္ခဲ့သည္။

ေမာင္ထၾန္းရႀိန္သည္ ပုသိမ္႓မိႂႚ အစုိးရ အထက္ေကဵာင္း၌ ပညာ ဆက္လက္ သင္ယူသည္။ အစုိးရ အထက္တန္းေကဵာင္းမႀ သတၨမတန္း စာေမးပၾဲကုိ ဝင္ေရာက္ ေဴဖဆုိရာ ေခဵာေမာစၾာပင္ ေအာင္ဴမင္ခဲ့သည္။ ပညာသင္ဆုကုိပင္ ရရႀိခဲ့သည္။ ထုိေနာက္ ေမာင္ထၾန္းခဵိန္သည္ အႉမတန္းႎႀင့္ နဝမတန္းကုိ တႎႀစ္တည္းဴဖင့္ ဝင္ေရာက္ ေဴဖဆုိရာ ေအာင္ဴမင္ ခဲ့ဴပန္သည္။

ေမာင္ထၾန္းခဵိန္သည္ အသက္ ၁၇ ႎႀစ္အ႟ၾယ္ (၁၂၆၉ ခုႎႀစ္ခန္ႛ) ၌ ရန္ကုန္ ေကာလိပ္ေကဵာင္းတၾင္ ပညာ ဆက္လက္ သင္ယူခဲ့သည္။ အသက္ ၂၁ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္တၾင္ ဝိဇၦာတန္းကုိ ေအာင္ဴမင္သည္။ ေကာလိပ္ေကဵာင္း၌ ပညာယူစဥ္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ အေပဵာ္တမ္း လက္နက္ကုိင္ စစ္တပ္သုိႚလည္း ဝင္ခဲ့သည္။ ေမာင္ထၾန္းရႀိန္ အမႁထမ္းခဲ့ေသာ တပ္စုမႀာ ဂဵီတပ္ ဴဖစ္သည္။ ယင္း ဂဵီးတပ္စုမႀာ ဥေရာပ တုိက္သားမဵားသာ ဝင္ေရာက္ရေသာ တပ္စု ဴဖစ္သည္။ ထုိႚေဳကာင့္ပင္ ေမာင္ထၾန္းရႀိန္သည္ 'တီ-အုိ-ရႀိန္' ဟူေသာ ဥေရာပတုိက္သား အမည္ ခံယူ၍ ဝင္ခဲ့ရသည္။

ကုိထၾန္းရႀိန္သည္ ေကာလိပ္၌ ပညာ ယူေနစဥ္ အတၾင္း၌ပင္ ကုိယ္လက္ ဳက့ံခုိင္ေရးကုိလည္း လုိက္စားခဲ့သည္။ ကစားခုန္စား အမဵႂိးမဵႂိးကုိ အလၾန္ ဝၝသနာ ပၝသည္။ လက္ေဝႀႚ ထုိးဴခင္းကုိလည္း ကုိထၾန္းရႀိန္ အေတာ္အတန္ က႗မ္းကဵင္သည္။ ဝိဇၦာတန္း ေနာက္ဆုံးႎႀစ္တၾင္ ကုိထၾန္းရႀိန္သည္ ႎုိင္ငံေရးကုိ စတင္ လုိက္စား လာခဲ့သည္။ ရန္ကုန္ ေကာလိပ္ ဗုဒၭဘာသာ အသင္း၌လည္း ကုိထၾန္းရႀိန္သည္ အမဵႂိးသား ဆုိင္ရာ တရားမဵားကုိ ေဟာေဴပာေလ့ ရႀိသည္။ ယင္းသုိႚ ေဟာေဴပာမႁေဳကာင့္ ကုိထၾန္းရႀိန္ လူသိမဵားလာသည္။ အေတာ္အတန္ ထင္ရႀားလာသည္။

ေကာလိပ္ေကဵာင္းမႀ ထၾက္႓ပီးေနာက္ ဦးထၾန္းရႀိန္သည္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ အထက္တန္းေကဵာင္း၌ တႎႀစ္ေကဵာ္ေကဵာ္မ႖ ေကဵာင္းဆရာ ဝင္လုပ္သည္။ ထုိေနာက္ မႎၩေလးသုိႚ ဗုဒၭသာသနာ့ ႎုဂၢဟ ေကဵာင္း႒ကီး၏ ေကဵာင္းအုပ္ ဆရာ႒ကီး အဴဖစ္ဴဖင့္ ေဴပာင္းေ႟ၿႚ ေနထုိင္ရသည္။ ဦးထၾန္းရႀိန္သည္ မႎၩေလး၌ ေနထုိင္စဥ္ ဗုဒၭသာသနာ့ ႎုဂၢဟ ေကဵာင္း႒ကီးကုိ ႒ကီးပၾား တုိးတက္ေအာင္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

ထုိအဴပင္ ဦးထၾန္းရႀိန္သည္ မႎၩေလးေကဵာင္း ဆရာအသင္း၏ အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႁးအဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ဝုိင္အမ္ဘီေအ အသင္း႒ကီး၏ အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႁး အဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ဴမန္မာ လူငယ္မဵား ေပၝင္းသင္း ဆက္ဆံေရး အသင္း၏ ဒုတိယ ဥကၠႉ အဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ဗုဒၭသာသနာ့ ႎုဂၢဟ ေကဵာင္းသားေဟာင္း အသင္း၏ တည္ေထာင္ ဳကည့္႟ႁသူ ပုဂၢႂိလ္႒ကီး အဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ဴမန္မာဴပည္ လက္မႁပညာ အသင္း၏ အတၾင္းေရးမႀႃး အဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ သုစရိတယုဝ အားေပး ဳကည့္႟ႁသူ ပုဂၢႂိလ္႒ကီး အဴဖစ္ လည္းေကာင္း အသီးသီး ေဆာင္႟ၾက္ လုပ္ကုိင္သည္။

ဦးထၾန္းရႀိန္သည္ ၁၂၇၇ ခုႎႀစ္၊ တပုိႛတၾဲလ၌ သံေတာ္ဆင့္မင္း ဦးဘုိး႔ကယ္ ေဒၞခင္ခင္ႎႀစ္တုိႚ၏ သမီး ခင္ခင္ႌၿန္ႛႎႀင့္ ထိမ္းဴမား လက္ထပ္ခဲ့သည္။ ေဒၞခင္ခင္ႌၿန္ႛႎႀင့္ သားသမီး ၄ ေယာက္ ေမၾးဖၾားခဲ့သည္။ တေယာက္မ႖ အဖတ္မတင္ခဲ့။ ၄ ႎႀစ္မ႖ ေပၝင္းသင္း႓ပီး အိမ္ေထာင္ ကၾဲသၾားဳကသည္။ ဦးထၾန္းရႀိန္သည္ ေဒၞခင္ခင္ႌၿန္ႛ ႎႀင့္ ကၾဲသၾား႓ပီးေနာက္ တႎႀစ္ နီးပၝးမ႖ ဳကာေသာအခၝ မသန္းႌၿန္ႚႎႀင့္ ေနာက္အိမ္ေထာင္ ဴပႂသည္။

ဦးထၾန္းရႀိန္သည္ ႎုိင္ငံေရးကုိ အဘက္ဘက္မႀ ေဆာင္႟ၾက္ လုပ္ကုိင္ေနစဥ္ ၁၉၁၈ ခုႎႀစ္ (၁၂၈၀ ဴပည့္ႎႀစ္) တၾင္ အိႎၬိယဴပည္ အုပ္ခဵႂပ္ေရး ဴပႂေဴပာင္းလဲရန္ မၾန္ေတဂူ ခဵမ္းစဖုိႚ စီမံကိန္း ေရးဆၾဲေလသည္။ ဴမန္မာဴပည္ အတၾက္ကား ဘာမ႖ မပၝရႀိခဲ့ေခဵ။ သုိႚေသာ္ ဴမန္မာဴပည္အတၾက္ စီမံကိန္းကုိ ဴမန္မာဴပည္ ဘုရင္ခံ ဆာရယ္ဂဵီ ကရက္ေဒၝ့ခ္က ေရးဆၾဲသည္။ ထုိစီမံကိန္းကုိ ဴမန္မာတုိႚ မႎႀစ္သက္၍ တႎိုင္ငံလုံး ဆူပူ ကန္ႚကၾက္ဳကသည္။ ထုိေဳကာင့္ ၁၉၁၉ ခုႎႀစ္ (၁၂၈၁ ခုႎႀစ္)၊ ေမလ ၁၈ ရက္ေနႚတၾင္ ဝုိင္အမ္ဘီေအ အသင္း႒ကီးသည္ ဦးဘေဖ၊ ဦးပုႎႀင့္ ဦးထၾန္းရႀိန္တုိႚ ၃ ဦးကုိ အဂႆလန္သုိႚ လၿတ္ကာ အေရးဆုိရန္ ဆုံးဴဖတ္ဳကသည္။

ယင္းဆုံးဴဖတ္ခဵက္ အတုိင္း ၁၉၁၉ ခုႎႀစ္၊ ဇူလုိင္လ ၇ ရက္ (၁၂၈၁ ခု၊ ၀ၝဆုိလဆန္း ၁၁) ေနႛတၾင္ ဦးဘေဖ၊ ဦးပု၊ ဦးထၾန္းရႀိန္တုိႚ ၃ ဦး အဂႆလန္သုိႚ ထၾက္ခၾာ သၾားဳကသည္။ 'ေဖ၊ ပု၊ ရႀိန္' ဟူေသာ အမည္သည္လည္း ထုိခဵိန္မႀစ၍ ဴမန္မာဴပည္ ႎုိင္ငံေရးေလာကတၾင္ ေကဵာ္ဳကားခဲ့သည္။ ရဟန္း ရႀင္လူ အမဵား သိလာဳကသည္။ 'ေဖ၊ ပု၊ ရႀိန္' ဟု ႎႁတ္ဖဵားတၾင္ သီးလာဳကသည္။

ဦးထၾန္းရႀိန္ အဂႆလန္၌ ရႀိေနစဥ္ ပညာမင္း႒ကီး မတ္ဟန္းတားက ႎုိင္ငံေရးကုိ စၾန္ႚလ႖င္စၾန္ႚ မစၾန္ႚလ႖င္ ေကဵာင္းဆရာ႒ကီး အဴဖစ္မႀ ႎုတ္ထၾက္ရမည္ဟု ဆုိလာသည္။ ဦးထၾန္းရႀိန္သည္ ေကဵာင္းဆရာ႒ကီး အဴဖစ္မႀ ႎုတ္ထၾက္လုိက္သည္။ ႎုိင္ငံေရးကုိလည္း အထူး ဝၝယမ စုိက္၍ ေဴခစုံပစ္ လုပ္ေတာ့သည္။

ဦးထၾန္းရႀိန္ကား ဇၾဲဝီရိယ ေကာင္းသူ ဴဖစ္၏။ အလုပ္ တခုခုကုိ ဴဖစ္ေဴမာက္ ႓ပီးဴပတ္ေအာင္ လုပ္ေလ့ရႀိ၏။ စကားေဴပာလည္း ေကာင္း၏။ မည္သည့္ အရာကုိ မဆုိ ပၾင့္လင္းစၾာ ေဴပာဆုိတတ္၏။ သူတပၝး၏ အတင္းအဖဵင္းမဵားကုိ ေဴပာလည္းမေဴပာ၊ နားလည္း ေထာင္ေလ့မရႀိ၊ အေပၝင္းအသင္းလည္း ေကာင္းသည္။ သဒၭၝတရားလည္း ထက္သန္သည္။ ေရႀႚေဆာင္ ေရႀႚ႟ၾက္ဴပႂကာ စီမံခန္ႚခၾဲႎုိင္ေသာ သတၨိထူးလည္း ရႀိသည္။

ဦးထၾန္းရႀိန္ ပၝဝင္ေသာ 'ေဖ၊ ပု၊ ရႀိန္' ဴမန္မာ ကုိယ္စားလႀယ္ အဖၾဲႚသည္ အဂႆလိပ္ဴပည္၌ ၇ လမ႖ ဳကာခဲ့သည္။ ၇ လမ႖ ဳကာေညာင္းေအာင္ ေဆာင္႟ၾက္ႎုိင္ေသာ လုပ္ရပ္မႀာ နယ္နယ္ရရ လုပ္ေဆာင္ရေသာ လုပ္ရပ္ မဟုတ္ပၝ။ အခက္အခဲ အမဵႂိးစုံႎႀင့္ ဳကံႂေတၾႚရေသာ လုပ္ရပ္မဵား ဴဖစ္သည္။ ၇ လအထိ ဳကာေအာင္ ေဆာင္႟ၾက္ေသာ္လည္း ကိစၤကား မ႓ပီးဴပတ္ေသး။ သၾာေရာက္ေသာ ကိစၤ မ႓ပီးဴပတ္ေသးမီ တုိင္းဴပည္၏ အဳကံဥာဏ္မဵား ရယူ ေဆၾးေႎၾးရန္ အတၾက္ 'ေဖ၊ ပု၊ ရႀိန္' တုိႚ အဖၾဲႚမဵားသည္ ဴမန္မာဴပည္သုိႚ ဴပန္လာခဲ့သည္။

ဦးထၾန္းရႀိန္တုိႚ အဖၾဲႚသားမဵားသည္ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ၆ ရက္ (၁၂၈၁ ခု၊ တပုိတၾဲလဆုတ္ ၃ ရက္) ေနႚတၾင္ ဴမန္မာဴပည္သုိႚ ဴပန္လည္ ေရာက္ရႀိခဲ့သည္။ ဦးထၾန္းရႀိန္တုိႚအား ဴမန္မာႎုိင္ငံ တဝန္းလုံးက ႒ကီးကဵယ္ ခမ္းနားစၾာ ႒ကိႂဆုိဳကသည္။ ကမ္းလုံက႗တ္မ႖ စည္ကား သုိက္႓မႂိက္လႀသည္။ ထုိေခတ္ ထုိအခၝက ႎုိင္ငံဴခားဴပန္ ပုဂၢႂိလ္မဵားကုိ ႒ကိႂဆုိေသာ အခမ္းအနားမႀာ ဦးထၾန္းရႀိန္တုိႚ အဖၾဲႚအား ႒ကိႂဆုိေသာ အခမ္အနားသည္ အ႒ကီးအကဵယ္ဆုံးႎႀင့္ အခမ္းအနားဆုံး ဴဖစ္သည္ဟု ဆုိလ႖င္ မႀားမည္ မထင္ေပ။

ဦးထၾန္းရႀိန္သည္ အဂႆလန္မႀ ဴပန္ေရာက္လာေသာ အခၝ အလုပ္အကုိင္ မရႀိေတာ့ေခဵ။ ဴမန္မာ အသင္းခဵႂပ္႒ကီး က တလလ႖င္ ၃၀၀ိ/ ေပးထားရ ေလသည္။ ထုိအခၝ ဦးထၾန္းရႀိန္သည္ ႎုိင္ငံတဝန္းလုံး လႀည့္လည္၍ ႎုိင္ငံေရး တရားမဵားကုိ ဆတက္ထမ္းပုိး ေဟာဳကား ေလေတာ့သည္။ ဦးထၾန္းရႀိန္၏ ေနာက္ဆုံး တရားပၾဲကား ၁၂၈၂ ခု၊ နယုန္လဆန္း ၆ ရက္ေနႛ (၁၉၂၁ ခု) တၾင္ ေတာင္ငူခ႟ုိင္ ကႌၿတ္ကၾင္း႓မိႂႚ၌ ေဟာေဴပာေသာ တရားပၾဲ ဴဖစ္သည္။ နယုန္လဆန္း ၇ ရက္ေနႚတၾင္ ဦးထၾန္းရႀိန္ အဴပင္းအထန္ ဖဵားေလေတာ့သည္။ ဆရာဝန္ ဆူဇူကီး ေဆးတုိက္သုိႚ တင္ကာ ကုသ ပၝေသာ္လည္း သက္သာဴခင္း မရႀိေခဵ။ ၎ နယုန္လထဲ၌ပင္ ကၾယ္လၾန္ရႀာသည္။

ထုိသုိႚ ကၾယ္လၾန္သၾားေသာ အခၝ ဦးထၾန္းရႀိန္ အသက္သည္ ၃၀ အ႟ၾယ္မ႖သာ ရႀိေသးသည္။ အသုဘ အခမ္းအနားကုိ ၁၂၈၂ ခု၊ နယုန္လဆုတ္ ၅ ရက္ေနႚတၾင္ ဴမန္မာ အသင္းခဵႂပ္႒ကီးက ကမကထ ဴပႂ၍ ေဆာင္႟ၾက္ သ႓ဂႇႂဟ္ခဲ့သည္။ ဦးထၾန္းရႀိန္၏ စဵာပနတၾင္ လုိက္ပုိႚဳကေသာ လူထု ပရိသတ္မႀာ အလၾန္ မဵားဴပားလႀသည္။

ဦးထၾန္းရႀိန္ မကၾယ္လၾန္မီ တလ အလုိေလာက္ ၁၂၈၂ ခု၊ ကဆုန္လတၾင္ ဴမန္မာႌၿန္ႚ ကုမၯဏီပုိင္ရႀင္ ဦးသန္း - ေဒၞပၾင့္တုိႚ၏ သမီး မသန္းႌၿန္ႛႎႀင့္ ထိမ္းဴမား လက္ထပ္ခဲ့သည္။ ထိမ္ဴမား လက္ထပ္႓ပီး တလဴပည့္မီ ဦးထၾန္းရႀိန္ ကၾယ္လၾန္ရႀာဴခင္း ဴဖစ္သည္။ ေနာက္ဇနီးႎႀင့္ သားသမီး တေယာက္မ႖ ထၾန္းကားဴခင္း မရႀိခဲ့ေခဵ။

ဦးထၾန္းရႀိန္အား ေလးစားေသာ အားဴဖင့္ လန္ဒန္အတ္ ဦးအုန္းေမာင္က စဵာပန သတင္းကားကုိ ႎႀစ္ပုိင္းမ႖ ရုိက္ကူး ဴပသခဲ့သည္။ ဖလင္ေကာ္ဴပား အခက္အခဲေဳကာင့္ စဵာပန သတင္းကားကုိ ႎႀစ္ပုိင္းမ႖သာ ႟ုိက္ကူးခဲ့ရဴခင္း ဴဖစ္သည္။ ပထမဆုံး ႟ုပ္ရႀင္႟ုိက္ကူးေသာ စဵာပန သတင္းကား ဴဖစ္႓ပီး ဴမန္မာ့ ႟ုပ္ရႀင္ ဴဖစ္ေပၞလာေအာင္ မဵႂိးေစ့ ခဵေပးေသာ ႟ုပ္ရႀင္ကားလည္း ဴဖစ္သည္ဟု အဆုိဴပႂဳကသည္။ ဦးထၾန္းရႀိန္ ကၾယ္လၾန္ေသာ အခၝ ဆရာ႒ကီး ဦးမႁိင္းကလည္း 'ေဒၝင္းေဴမ့ ေဴပဘၾားေပေပၝ့၊ ေကာင္းေပ့ ေမ့သား' ဟု ေလးခဵႂိး႒ကီးဴဖင့္ ေဳကကၾဲဖၾယ္ စပ္ဆုိ ထားခဲ့သည္။