သတင္းစာဆရာ ဦးသိမ္းေမာင္ (၁၂၆၀ - ၁၃၂၈)

သတင္းစာ ဆရာ႒ကီး ဦးသိမ္းေမာင္ကုိ ၁၂၆၀ ဴပည့္ႎႀစ္ သီတင္းက႗တ္ လဆန္း ၁၂ ရက္ တနလႆာေနႚတၾင္ မအူပင္႓မိႂႚအပုိင္ မလက္တုိ႟ၾာ႒ကီးတၾင္ ေကဵာင္းဒၝယကာ ႟ၾာသူ႒ကီး ဦးဘုိးဆယ္၊ မမယ္မႀီတုိႚက ဖၾားဴမင္ခဲ့ေလသည္။

ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ရန္ကုန္တၾင္ ပညာ ဆည္းပူးေနစဥ္ ၁၂၈၁ ခုႎႀစ္ (၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္) တၾင္ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ အက္ဥပေဒကုိ အေဳကာင္းဴပႂ၍ တႎုိင္ငံလုံး ေကဵာင္းသား သပိတ္႒ကီး ေမႀာက္ရာတၾင္ ပၝဝင္ ခဲ့ေလသည္။ ထုိႚေနာက္ အမဵႂိးသားေကဵာင္းမဵား ေပၞေပၝက္လာေသာ အခၝ ဳကည့္ဴမင္တုိင္တၾင္ ကၾယ္လၾန္တူ အာဇာနည္ ေခၝင္းေဆာင္႒ကီး သခင္ဴမ တုိႚႎႀင့္အတူ ေကဵာင္းဆရာ တဦးအဴဖစ္ တာဝန္ ယူခဲ့သည္။

ထုိႚေနာက္ ၁၂၈၄ (၁၉၂၄) ခုႎႀစ္တၾင္ ဳကယ္တံခၾန္ သတင္းစာမႀ တဆင့္ သူရိယ သတင္းစာတုိက္သုိႚ ေဴပာင္းေ႟ၿႚ အမႁထမ္းေလသည္။ သူရိယ သတင္းစာတုိက္သုိႚ ေရာက္႓ပီး မဳကာမီမႀာပင္ ‘ရဲဴမန္မာ’ စာအုပ္ကုိ ေရးသား ဴပႂစုေလသည္။ ထုိႚေနာက္ ဆက္လက္၍ စာအုပ္ေပၝင္း အေဴမာက္အဴမားကုိ ေရးသား ထုတ္ေဝခဲ့ေလသည္။ ‘သတင္းစာဆရာ’ ဟူေသာ အမည္ဴဖင့္ သတင္းစာ ပညာႎႀင့္ ပတ္သက္ေသာ ပညာေပး စာအုပ္ကုိ ဴမန္မာဘာသာဴဖင့္ ပထမဆုံး ထုတ္ေဝ ဴပႂစုခဲ့သည္။

ဂဵပန္ေခတ္က ပထမဆုံး စာဆုိေတာ္ေနႚကုိ ကဵင္းပႎုိင္ရန္ ႒ကိႂးပမ္းသူ တဦးဴဖစ္႓ပီး၊ စာဆုိေတာ္ေနႚကုိ စတင္ ကဵင္းပခဲ့သည္။ ဴမန္မာႎုိင္ငံ စာေရးဆရာ အသင္း ပထမဆုံး ဥကၠႉ၊ သတင္းစာ ဆရာအသင္း ဥကၠႉ၊ ဴမန္မာႎုိင္ငံလုံး ဆုိင္ရာ ပုံႎႀိပ္ ထုတ္ေဝသူမဵား သမဝၝယမ အသင္း ဥကၠႉ စသည္ဴဖင့္ စာေပနယ္ႎႀင့္ ပတ္သက္ေသာ အဖၾဲႚအစည္းမဵားတၾင္ တာဝန္ယူ၍ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

စစ္႓ပီးေခတ္တၾင္ သံေတာ္ဆင့္ သတင္းစာကုိ စတင္ တည္ေထာင္ လုပ္ကုိင္သည္။ ၁၃၂၁ (၁၉၅၉) ခုႎႀစ္တၾင္မူ သက္ဆုိင္ရာမႀ တာဝန္ေပးခဵက္ အရ ဴမဝတီ မဂၢဇင္းတၾင္ ၂ ႎႀစ္တိတိ အယ္ဒီတာခဵႂပ္ အဴဖစ္ အမႁထမ္း႓ပီး ေနာက္တၾင္ အ႓ငိမ္းစား ယူခဲ့သည္။

အ႓ငိမ္းစား ယူ႓ပီးသည့္ ေနာက္တၾင္မူ ကဵန္းမာေရး အေဴခအေနမႀာ ေကာင္းေကာင္းမၾန္မၾန္ မဟုတ္ေတာ့ေပ။ သုိႚရာတၾင္ စာေပ၊ ဝတၪႂ၊ ေဆာင္းပၝးမဵားကုိမူ ႒ကိႂးဳကား႒ကိႂးဳကား တတ္စၾမ္းသမ႖ ေရးသား ေနရႀာ ခဲ့ေပေသးသည္။ ေနာက္ဆုံး ဴပႂစု ေရးသားေသာ စာအုပ္မႀာ ‘ရန္ကုန္သမုိင္း’ ဴဖစ္၏။ ယင္းသုိႚ ေနရင္းမႀ ရန္ကုန္႓မိႂႚ မဂႆလာဒုံ စစ္ေဆး႟ုံတၾင္ ၁၃၂၈ ခုႎႀစ္၊ ဝၝေခၝင္လဆုတ္ ၂ ရက္ ေသာဳကာေနႚတၾင္ ကၾယ္လၾန္ သၾားရႀာခဲ့ေလ သတည္း။

သတင္းစာ ဆရာ ဦးသိမ္းေမာင္ ဴပႂစု ေရးသားေသာ အရပ္ရပ္ စာအုပ္ စာတမ္းမဵားမႀာ -

ရဲဴမန္မာ၊ မင္းရဲေကဵာ္စၾာ၊ မဟာဗႎၭႂလ၊ ဘုရင့္ေနာင္၊ အေလာင္းဘုရား၊ ဗညားႎၾႚဲ၊ ရာဇသ႒ကႆံ၊ သတင္းစာဆရာ၊ ဂီရိရတနာ ေဆာင္းပၝးမဟာ၊ ပန္ေတာ္ဦး၊ သာသနာ ငၝသာဴပႂရလ႖င္၊ ကုိယ္ေတၾႚယုိးဒယား၊ ေကဵာ္ပုဂံ၊ ေရၿဴပည္သာယာ အဴဖည့္ခံစာ၊ ဘုိးရာဇာ အတၪႂပၯတၨိ၊ ပုဂံေခတ္ယဥ္ေကဵးမႁ၊ ပဲခူး မဟာေစတီသမုိင္း၊ ပင္တုိင္စံႎႀင့္ သူရဲေကာင္း၊ ရန္ကုန္ ရာဇဝင္သမုိင္း၊ ရဲတပ္သမုိင္း (စာမူ)၊ လက္ဖက္ရည္ဳကမ္းဝုိင္း၊ ရာဂ ဗၾက္အုိင္၊ သိန္းခုနစ္ေထၾ (ဝတၪႂ)၊ လူ႟ုကၡစုိး (ဝတၪႂ)၊ ေဂဵာ္ဂ႗တ္တဲ့ေမေမ စသည္တုိႚပင္ ဴဖစ္ေလသည္။