မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
ပုဂံခဵစ္တဲ့ ဆရာ႒ကီး လု(စ္)
အားကဵဖၾယ္ ေလးစားဖၾယ္ အတုယူဖၾယ္ ေကာင္းတဲ့ လူပုဂၢိႂလ္ေတၾ အေဳကာင္းကို ဖတ္႟ႁရင္း သမိုင္းေနာက္ခံ ကားခဵပ္ေတၾကိုလည္း တေစ့တေစာင္း သိႎိုင္ဖိုႚ ဆရာ႒ကီး ဦးတင္မိုးက သူႛဘဝ တေလဵာက္ ေတၾႚဳကံႂ သိကၾဵမ္းခဲ့ရတဲ့ လူပုဂၢိႂလ္ေတၾ အေဳကာင္းကို ဧရာဝတီ ဴမန္မာပိုင္း ကၾန္ရက္စာမဵက္ႎႀာမႀာ 'ဘဝ႟ုပ္ပံုလၿာ' ကၸ တခုဖၾင့္႓ပီး ေရးသား တင္ဆက္ခဲ့ပၝတယ္။ အဲဒီ ကၸမႀာ ဘဝ ႟ုပ္ပံုလၿာ (၁၁) အဴဖစ္ ဆရာ တင္မိုး ေရးဖၾဲႚခဲ့တဲ့ "ပုဂံခဵစ္တဲ့ ဆရာ႒ကီးလု(စ္)" ကို ဴပန္လည္ ကူးယူ လၿင့္တင္ ေပးလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
ပုဂံခဵစ္တဲ့ ဆရာ႒ကီး လု(စ္)
"ငၝေသခဲ့ရင္ ငၝ့အေလာင္းကို ဴပာခဵ႓ပီး ငၝ့အ႟ိုးဴပာကို အုတ္ဂူကေလး တခု လုပ္ေပးပၝ။ ငၝခဵစ္တဲ့ ပုဂံေဴမမႀာ အုတ္ဂူကေလး တည္႓ပီးေတာ့ 'ပုဂံကို အ႟ူးအမူးခဵစ္တဲ့ လူတေယာက္' လိုႛ ကမၱည္း ထိုးေပးပၝ ခဵစ္တပည့္" လိုႛ စာေရး႓ပီး မႀာသၾားရႀာတဲ့ လၾမ္းစရာ ပုဂၢိႂလ္ တဦးကေတာ့ အဂႆလိပ္ လူမဵႂိး ကဗဵာဆရာ႒ကီး၊ သမိုင္း ပၝေမာကၡ႒ကီး ဂဵီအိပ္ခဵ္လု (စ္) ဆိုတဲ့ ပုဂၢိႂလ္ေကဵာ္႒ကီးပၝ။
၁၉၆၂ ခုႎႀစ္မႀာ ဗိုလ္ေနဝင္းက လူထု ေ႟ၾးေကာက္ တင္ေဴမၟာက္တဲ့ ဦးႎု အစိုးရကို စစ္တပ္နဲႛ အာဏာ သိမ္းခဲ့တယ္။ ႎိုင္ငံဴခားသားေတၾကို ႎႀင္ထုတ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီ အႎႀင္ခံ ႎိုင္ငံဴခားသားေတၾ ထဲမႀာ သတိုး သီရိသုဓမၳာ ဂဵီအက္စ္ ဖာနီဗယ္ ဆိုတဲ့ ေဘာဂေဗဒ ပညာရႀင္၊ စာေပပညာရႀင္၊ အိုင္စီအက္စ္ဘၾဲႚရ ေဳကးတိုင္မင္း႒ကီးေဟာင္းနဲႛ ဂဵီအိပ္ခဵ္လု (စ္) တိုႛလဲ ပၝသၾားပၝတယ္။
ဖာနီဗယ္နဲႛ လု(စ္) တိုႛ ႎႀစ္ေယာက္ဟာ အဂႆလိပ္လူမဵႂိး ဴဖစ္ေပမဲ့ ဴမန္မာလူမဵႂိး၊ ဴမန္မာစာေပ၊ ဴမန္မာ့ဂီတနဲႛ ဴမန္မာ့ယဥ္ေကဵးမႁကို ခဵစ္႓ပီး ဴမန္မာ့ အကဵႂိးကို ရာသက္ပန္ ထမ္း႟ၾက္ခဲ့တဲ့ ပုဂၢိႂလ္ေတၾ ဴဖစ္ပၝတယ္။
အဂႆလိပ္ဆိုတိုင္း ကိုလိုနီ နယ္ခဵဲႚသမား မဟုတ္သလို ထိုပုဂၢိႂလ္ေတၾ ကလဲ နယ္ခဵဲႚသမားေတၾနဲႛ မေပၝင္း၊ သူတိုႛ မဵက္ႎႀာဴဖႃေတၾ ခဵည္းသာ ဝင္ခၾင့္ရတဲ့ ပဲခူးကလပ္ကို မသၾား၊ ဴမန္မာေတၾနဲႛပဲ ခဵစ္ခဵစ္ခင္ခင္ ေပၝင္းသင္း ဆက္ဆံ႓ပီး ဴမန္မာႎိုင္ငံရဲႚ အေရးကိုသာ ႎႀစ္ေပၝင္းမဵားစၾာ အကဵႂိးေဆာင္ ခဲ့ဳကသူမဵား ဴဖစ္ပၝတယ္။
ဆရာ႒ကီး လု(စ္) ကေတာ့ ဴမန္မာႎိုင္ငံ ပုဂံေဴမမႀာပဲ ေခၝင္းခဵ၊ ပုဂံရဲႚ ထာဝရခဵစ္သူ အဴဖစ္ ေနေတာ့မယ္လိုႛ ဆံုးဴဖတ္ထားသူပၝ။ အခုလို ဆရာ႒ကီး ႎႀစ္ဆူဟာ သူတိုႛခဵစ္တဲ့ ေဴမနဲႛ မဵက္ရည္ တဝဲဝဲ ခၾဲခၾာသၾားရတဲ့ အတၾက္ အသဲႎႀလံုး ႒ကိမ္မီးအံုး ခံစားခဲ့ရရႀာ ပၝတယ္။
ဆရာ လု(စ္)ဟာ တကယ့္ သမိုင္း ပၝရဂူ႒ကီးပၝ။ ႎႀစ္ေပၝင္း ၄၀ ေကဵာ္ ပုဂံ ဘုရား႒ကိႂ ဘုရားဳကား ေကဵာက္စာခဵပ္ေတၾ အဳကားမႀာ တိုးဝင္႓ပီး ပဵႃစာ၊ မၾန္စာ၊ ပၝဠိစာေတၾ ဖတ္႓ပီး သမိုင္း သုေတသန လုပ္ခဲ့တဲ့ ပညာရႀင္ပၝ။ တ႟ုတ္ ေရႀးေဟာင္းစာေတၾ ဖတ္႓ပီး ဴမန္မာတိုႛ လာရာလမ္းကို စူးစမ္း ရႀာေဖၾခဲ့သူလဲ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ကိုယ္တိုင္လဲ ႎုိင္ငံအႎႀံႛ ေဴခဆန္ႛ႓ပီး ကၾင္းဆင္း သုေတသန ဴပႂခဲ့တဲ့ အံဖၾယ္သူရဲ ပညာရႀင္ သုေတသီ႒ကီးပၝ။
သူေရးခဲ့တဲ့ Old Burma Early Bagan ဆိုတဲ့ စာမဵက္ႎႀာေထာင္ေကဵာ္ရႀိ သုေတသန စာအုပ္႒ကီး အဴပင္ မႀန္နန္းရာဇဝင္ အဂႆလိပ္လိုဴပန္ (ေဖေမာင္တင္နဲႛတၾဲဖက္)၊ ဴမန္ဘာသာ ေလ့လာခဵက္ (ေ႟ၿဇံေအာင္သိုႛ ေပးစာ)၊ ပုဂံ ေစတီပုထိုးမဵား အေဳကာင္း၊ ဴမန္မာႎိုင္ငံ အရည္းႎႀင့္ ေဴမာက္ပိုင္း ဗုဒၭဘာသာ ဆိုတဲ့ ပၝေမာကၡ ဒူ႟ၾိႂင္ဆယ္ရဲႚ ေဆာင္းပၝး ေဝဖန္ခဵက္၊ ပုဂံဂူငယ္မဵား အေဳကာင္း၊ ပုဂံ ေ႟ၿဂူ႒ကီး ေကဵာက္စာ (အဂႆလိပ္ဘာသာဴဖင့္ ဘာသာဴပန္)၊ ကဗဵာစရိယဝိဝံသ စာတမ္း ေခၞ ဴမန္မာစာဆိုတိုႛ အေဳကာင္း (အဂႆလိပ္ဘာသာဴပန္)၊ တေကာင္း ရာဇဝင္ ဘာသာဴပန္ (ေဖေမာင္တင္ႎႀင့္ တၾဲလဵက္)၊ ဒူ႟ၾိႂင္ဆယ္၏ ဖိုးဝန္း ေကဵာက္ဂူမဵား အေဳကာင္း စာတမ္း ေဝဖန္ခဵက္၊ ေတာ္စိန္ခို၏ အမရပူရ စကားေကဵာင္းမဵား အေဳကာင္း စာတမ္း ေဝဖန္ခဵက္၊ ၁၆ ရာစုမႀ ၁၉ ရာစုအထိ ဴမန္မာႎႀင့္ ယိုးဒယား စစ္ပၾဲမဵား (မႀန္နန္းမႀ ေကာက္ႎႁတ္၍ အဂႆလိပ္ဘာသာဴပန္)၊ ဴမန္မာ တလိုင္း ရာဇဝင္တိုႛ ႎိႁင္းယႀဥ္ ေလ့လာခဵက္၊ (ဟာလီေဒး၏ အခဵက္အလက္တိုႛကို စိစစ္ခဵက္)၊ ဴမန္မာ့ အိမ္နီးနားခဵင္း ႎိုင္ငံမဵား (တ႟ုတ္မႀတ္တမ္း ဘာသာဴပန္မဵား)၊ ၁၈ ရာစုက ဴမန္မာႎိုင္ငံသိုႛ တ႟ုတ္မဵား ကဵႃးေကဵာ္လာပံု၊ ရႀမ္းဴပည္ ေတာင္ပိုင္း လက္ေအာက္ရႀိ ဘုရားတဆူ၊ ပဵႃတိုႛ အမည္၊ ပုဂံ ေကဵးဇူး၊ ဴမန္မာတိုႛ ဆုေတာင္းခန္း၊ ေခတ္ေဟာင္း ပဵႃတိုႛ အေဳကာင္း၊ ေခတ္ဦး ဴမန္မာ့ စီးပၾားေရး၊ ပုဂံေခတ္ မၾန္မဵား အေဳကာင္း စတဲ့ အဖိုးတန္ သုေတသန စာတမ္းေတၾကို ဴမန္မာႎိုင္ငံ သုေတသန အသင္းဂဵာနယ္ (JBRS) မဵားမႀာ အဆက္မဴပတ္ ေရးသား ခဲ့ပၝတယ္။
ဴမန္မာႎိုင္ငံ သမိုင္းကို ေကဵာက္တိုင္လို ခိုင္ခံ့ တည္တံ့ေအာင္ ႎႀစ္ပၝင္းမဵားစၾာ ကိုယ္မအား စိတ္မအား ႒ကိႂးစားခဲ့တဲ့ အားထုတ္မႁ မဵားစၾာဟာ အံ့ဘနန္းပၝ။
သူခဵစ္တဲ့ ပုဂံေဴမကို ဒုတိယ ကမာၲစစ္ အတၾင္းက မဟာမိတ္တပ္ေတၾက ဗံုး႒ကဲ မီးေလာင္တိုက္ သၾင္းဖိုႛ ဳကံစည္ေနခိုက္ ဆရာ လု(စ္)က ေဒလီ မဟာမိတ္ စစ္ဌာနခဵႂပ္သိုႛ စာေရး ေမတၨာရပ္ခံ ခဲ့တဲ့အတၾက္ ပုဂံေစတီ ယဥ္ေကဵးမႁ အေမၾအႎႀစ္ေတၾ ကမာၲ စစ္မီးလ႖ံမႀ လၾတ္ေဴမာက္ခၾင့္ ရခဲ့ပၝတယ္။ ဒီအေဳကာင္းကို ဆရာ မင္းသုဝဏ္က 'ပုဂံႎႀင့္ ေဝဠႂ' ဆိုတဲ့ ကဗဵာဖၾဲႚ႓ပီး ဂုဏ္ဴပႂ ခဲ့ဖူးပၝတယ္။
ပုဂံႎႀင့္ ေဝဠႂ
ငၝတိုႛေခတ္တၾင္ စစ္႒ကီးကမာၲ
ေလာင္က႗မ္းလာ၍ ေရမႀာကုန္းမႀာ
ေကာင္းကင္မႀာ၌ လၾတ္ရာမရႀိ
မီးလ႖ံညိက အမိကိုတ
အဖကိုတမ္း ကိုယ္စိတ္ႎၾမ္း၍
မခဵမ္းဳကည္ႎိုင္ လက္ခဵမႁိင္စဥ္
မၸႂိင္ေမ႟ု ခံ႓မိႂႚဴပႂသိုႛ
ေဝဠႂဆရာ တားဴမစ္ပၝေသာ္
ေပၝကၠာရာမ ေဘးမခဘဲ
ဴမန္မာ့ဂုဏ္ေရာင္ ထၾင္းလင္းေဴပာင္သည္
ငၝးေထာင္တည္မည့္ နိမိတ္တည္း … တဲ့။
ဒီေ႟ၾႚဒီမ႖ ဴမန္မာ့ေကဵးဇူးကို အားနဲႛမာန္နဲႛ ေဆာင္ရၾက္ခဲ့တဲ့ သုခမိန္႒ကီးကို က႗န္ေတာ္တိုႛက ေကဵးဇူးသိသိနဲႛ အေလးဴပႂ႟ံု မ႖မက သူခဵစ္တဲ့ ပုဂံေဴမမႀာ ေကဵာက္႟ုပ္ စိုက္ထူ႓ပီး ဂုဏ္မဴပႂအပ္ ပၝလားလိုႛ ေမးလိုက္ခဵင္လႀ ပၝေတာ့တယ္။