ဆရာေတာ္ ဦးဥတၨမ (၁၈၇၉ - ၁၉၃၉)

ရခုိင္ ဴပည္နယ္၊ စစ္ေတၾ႓မိႂႚ ႟ူပ ရပ္ကၾက္ေန ဦးဴမႎႀင့္ ေဒၞေအာင္ေကဵာ္သူ တုိႚ၏ သား ဴဖစ္သည္။ ၁၈၇၉ ခုႎႀစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၄ ရက္ေနႚဖၾား ဴဖစ္သည္။ ငယ္နာမည္ ေပၞထၾန္းေအာင္ ဴဖစ္သည္။ အသက္ ၁၅ ႎႀစ္တၾင္ ရႀင္သာမေဏ ဝတ္သည္။ ကာလကတၨား သၾား ပညာ သင္ရာ ဆယ္တန္း ေအာင္ခဲ့သည္။ ထုိႚေနာက္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံသုိႚ ဴပန္လာ႓ပီး ပခုကၠႃ ေရစ႒ကိႂ ေကဵာင္းတုိက္၌ ဗုဒၭ ဘာသာ စာေပ ကဵမ္းဂန္ မဵားကုိ ေလ့လာ လုိက္စား ခဲ့သည္။ ပခုကၠႃ ၌ပင္ ရဟန္း ခံ႓ပီးေနာက္ အိႎၬိယသုိႚ ဒုတိယ အ႒ကိမ္ သၾားေရာက္ ခဲ့သည္။ အိႎၬိယ ႎုိင္ငံ အမဵႂိးသား ေကာလိပ္တၾင္ ပၝဠိႎႀင့္ ဗုဒၭ ဘာသာ စာေပ၊ သကၠဋ၊ ဘဂႆၝလီ၊ နာဂရီ စေသာ ေရႀးေဟာင္း ဟိႎၬႃ စာေပ မဵားကုိ ေလ့လာ ခဲ့ရသည္။ ဝိနည္း ငၝးကဵမ္း၊ သုတ္ သုံးကဵမ္း၊ အဘိဓမၳာ ခုႎႀစ္ကဵမ္း ကုိလည္း အာဂုံ ေဆာင္ႎုိင္သည္။ အိႎၬိယတၾင္ ရႀိေနစဥ္ ကၾန္ဂရက္ အသင္း၌ ပၝဝင္ ခဲ့၍ အိႎၬိယ ေခၝင္းေဆာင္ မဵား၏ ႎုိင္ငံေရး ေဆာင္႟ၾက္ခဵက္ မဵားကုိ ကုိယ္ေတၾႚ သိရႀိ ခဲ့သူ ဴဖစ္သည္။ အိႎၬိယမႀ ဴပန္လာ ႓ပီးေနာက္ ဂဵပန္ ႎုိင္ငံသုိႚ သၾားခဲ့သည္။ ဂဵပန္ ႎုိင္ငံ အဴပင္၊ ကုိးရီးယား၊ တ႟ုတ္၊ ဗီယက္နမ္၊ အေမရိကန္ႎႀင့္ အဂႆလန္၊ ဳသစေဳတးလဵ ႎုိင္ငံ မဵားသုိႚလည္း ေရာက္ဖူးသည္။ ၁၉၀၇ ခုႎႀစ္တၾင္ ပၝဠိႎႀင့္ သသႆက႟ုိက္ ဘာသာ ဆုိင္ရာ ပၝေမာကၡ အဴဖစ္ သုံးႎႀစ္ေကဵာ္ လုပ္ကုိင္ ခဲ့သည္။ ၁၉၁၁ ခုႎႀစ္တၾင္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံသုိႚ ဴပန္လာသည္။

၁၉၁၂ ခုႎႀစ္တၾင္ ဒုတိယ အ႒ကိမ္ ဂဵပန္ ႎုိင္ငံသုိႚ ဴပန္သၾားသည္။ ပထမ ကမာၲစစ္ ႓ပီးခၝနီး ဴမန္မာ ႎုိင္ငံသုိႚ ဴပန္လာ႓ပီး ၁၉၁၈ မႀ စ၍ ဴမန္မာ တုိႚကုိ ႎုိင္ငံေရး မဵက္စီ ဖၾင့္ေပးေသာ ႎုိင္ငံေရး တရားမဵား ေဟာဳကား ခဲ့သည္။ မိမိ ရရႀိ ခဲ့ေသာ ကမာၲႚ ဗဟုသုတ ကုိလည္း ဴဖန္ႚဴဖႃး ေပးသည္။ ႎုိင္ငံေရး တရားကုိ ခပ္ဳကမ္းဳကမ္း ေဟာေသာေဳကာင့္ ဦးဥတၨမ၏ တရားပၾဲ မဵားမႀာ တုိးမေပၝက္ေအာင္ စည္ကားသည္။ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံကုိ အုပ္ခဵႂပ္ ေနေသာ အဂႆလိပ္ ဒုတိယ ဘုရင္ခံ ဆာရယ္ဂဵီနယ္ ကရက္ေဒၝက္ကုိ ရည္ႌၿန္း၍ "ကရက္ေဒၝက္ ဴပန္သၾား" ဟု ႎႀင္ထုတ္ ခဲ့ေသာေဳကာင့္ ပုိ၍ လူသိ မဵားလာသည္။ ထုိအခဵိန္သည္ ဴမန္မာ့ ႎုိင္ငံေရး ေလာက၌ ဝံသာႎု လႁပ္ရႀားမႁမဵား ေပၞေပၝက္စ အခဵိန္ ဴဖစ္သည္။ ဦးဥတၨမ၏ ေဟာေဴပာမႁေဳကာင့္ ဝံသာႎု လုပ္ငန္းမဵား ပုိ၍ အရႀိန္ ရလာသည္။ ဝံသာႎု အသင္းမဵား တုိးပၾား လာသည္ႎႀင့္ အမ႖ ဴပည္သူ လူထု၏ ႎုိင္ငံေရး အသိလည္း ပုိ၍ ႎုိးဳကား လာသည္။ ဆရာေတာ္၏ လုပ္ငန္းမဵား မႀန္ကန္ေဳကာင္းကုိ သူရိယ သတင္းစာက ေထာက္ခံ ေရးသား ခဲ့သည္။ သူရိယ သတင္းစာ တုိက္သည္ ဆရာေတာ္၏ ဌာနခဵႂပ္ပင္ ဴဖစ္ေတာ့သည္။ က႗န္ဘဝက လၾတ္ေဴမာက္မႀ ဗုဒၭ သာသနာ ႒ကီးပၾား ႎုိင္မည္။ ထုိႚေဳကာင့္ သံဃ သာမဂၢီမဵား ေထာင္၍ လၾတ္လပ္ေရး ႒ကိႂးပမ္း သင့္ေဳကာင့္ ေဟာေဴပာ ခဲ့သည့္ အေလဵာက္ ႎုိင္ငံ အႎႀံႚ သံဃ သာမဂၢီမဵား ေပၞလာ ခဲ့သည္။ ႎုိင္ငံေရး တရား ေဟာေသာ ဓမၳ ကထိက မဵားလည္း တုိးပၾား လာသည္။ ဆရာေတာ္သည္ ပထမတၾင္ ရန္ကုန္ ၌သာ ႎုိင္ငံေရး တရားမဵား ေဟာရာမႀ ေနာက္ပုိင္းတၾင္ ေတာေရာ ႓မိႂႚပၝ အႎႀႚံ လုိက္၍ ေဟာေဴပာ ခဲ့သည္။ ထုိသုိႚ နယ္အႎႀံႚလုိက္ေဟာ ရာမႀ ၁၉၂၁ ခုႎႀစ္တၾင္ ေဒးဒရဲ႓မိႂႚ ဆူးကလပ္ ေကဵး႟ၾာ၌ ေဟာေသာ တရားသည္ အဂႆလိပ္ အစုိးရကုိ အဳကည္ညိႂ ပဵက္ေစသည္ ဆုိကာ ထုိအမႁႎႀင့္ ဖမ္းဆီး၍ တရားစၾဲ ခံခဲ့ ရသည္။ ထုိႚေနာက္ အဴပစ္ ရႀိသည္ ဆုိကာ ေထာင္ဒဏ္ ႎႀစ္ႎႀစ္ အဴပစ္ေပး ခံရသည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံတၾင္ ႎုိင္ငံေရး လုပ္မႁဴဖင့္ ပထမဆုံး ေထာင္ဒဏ္ အဴပစ္ ေပးခံ ရေသာ ဆရာေတာ္ အဴဖစ္ ႎႀင့္လည္း ထင္ရႀား ခဲ့သည္။ ဆရာေတာ္အား ထုိသုိႚ အဴပစ္ ေပးလုိက္ေသာ အခၝ ဴပည္သူ လူထုေရာ ရဟန္း သဃာမဵားပၝ မခံ မရပ္ႎုိင္ ဴဖစ္လာ႓ပီး ႎုိင္ငံေရး၌ ပုိ၍ စိတ္ဝင္စား လာဳကသည္။ ဆရာေတာ္က ဂဵီစီဘီေအ အသင္း႒ကီးကုိ ေထာက္ခံ အားေပးသည့္ အေလဵာက္ ဆရာေတာ္ကုိ အေဳကာင္း ဴပႂ၍ ဂဵီစီဘီေအ အသင္း႒ကီး မႀာလည္း ပုိ၍ နာမည္ ႒ကီးလာသည္။ တုိးတက္ ခဲ့သည္။ ပထမ အ႒ကိမ္ ေထာင္ကဵ႓ပီး လၾတ္လာေသာ အခၝ တၾင္လည္း ႎုိင္ငံေရး တရားမဵား ကုိပင္ ဆက္၍ ေဟာေဴပာ ခဲ့သည္။

ဤသုိႚဴဖင့္ ၁၉၂၄ ခုႎႀစ္တၾင္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ ကဵႂံး႒ကီးလမ္း နန္းေတာ္ ႟ုပ္ရႀင္ ႟ုံ႒ကီး၌ ေဟာေသာ တရား မႀာလည္း အဂႆလိပ္ အစုိးရ ကုိပင္ အဳကည္ညိႂ ပဵက္ေစသည္ ဆုိကာ ဒုတိယ အ႒ကိမ္ အဖမ္း ခံရ ဴပန္သည္။ ဤအ႒ကိမ္ တၾင္လည္း ဴပစ္မႁ ထင္ရႀားသည္ ဆုိကာ အလုပ္ဳကမ္းႎႀင့္ ေထာင္ဒဏ္ သုံးႎႀစ္ အဴပစ္ ေပးခံ ရသည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ဆရာေတာ္သည္ နယ္ခဵဲႚ အဂႆလိပ္ အစုိးရ၏ ဖိႎႀိပ္ ခဵႂပ္ခဵယ္ ဟန္ႚတားမႁ အမဵႂိးမဵႂိး ဳကားမႀ တုိင္းရင္းသားတုိႚ ႎုိင္ငံေရး အသိ တုိးပၾား ေစရန္ အနစ္နာ ခံ၍ ေဟာေဴပာ ခဲ့သည့္ မဵႂိးခဵစ္ ပုဂၢႂိလ္ ဴဖစ္သည္။ တုိင္းရင္းသား တုိႚအား ႎုိင္ငံေရး မဵက္စိ ဖၾင့္ေပး ခဲ့သူလည္း ဴဖစ္သည္။ မီးခဲ ဴပာဖုံး ဴဖစ္ေနေသာ တုိင္းရင္းသား တုိႚ၏ မဵႂိးခဵစ္ စိတ္ဓာတ္ ကုိလည္း ရဲရဲ ေတာက္လာ ေစသူ ဴဖစ္သည္။ နယ္ခဵဲႚ အဂႆလိပ္ အစုိးရအား ရဲဝံ့ ဴပတ္သားစၾာ တုိက္ပၾဲ ဝင္ခဲ့ သူလည္း ဴဖစ္သည္။ အသက္ ေသသည္ အထိ ႎႀလုံးရည္ဴဖင့္ နယ္ခဵဲႚ အဂႆလိပ္ အစုိးရကုိ ဆန္ႚကဵင္ တုိက္ခုိုက္ ခဲ့သူလည္း ဴဖစ္သည္။ ကုိယ္ကဵႂိး အတၾက္ လုံးဝ မဖက္ဘဲ ႎုိင္ငံႎႀင့္ လူမဵႂိး အတၾက္ အဖမ္းခံ ေထာက္ကဵ ခံ၍ အနစ္နာ ခံရာတၾင္ စံဴပလည္း ဴဖစ္သည္။ ထုိႚေဳကာင့္ မဵႂိးခဵစ္ ဆရာေတာ္ အဴဖစ္ ဴမန္မာ့ သမုိင္းတၾင္ ထင္ရႀားသည္။ ေ႟ၿတိဂုံ ဘုရား အေနာက္ေတာင္ေထာင့္ ေဴခရင္းရႀိ ကန္ေတာ္မင္ ပန္း႓ခံကုိ ဆရာေတာ္အား ဂုဏ္ဴပႂသည့္ အေနဴဖင့္ ဦးဥတၨမ ပန္း႓ခံဟု အမည္ ေပးထားသည္။ ဆရာေတာ္သည္ ၁၉၃၉ ခုႎႀစ္ စက္တင္ဘာလ ၉ ရက္တၾင္ ပဵံလၾန္ေတာ္ မူသည္။