ဒိုႚ သူငယ္ခဵင္း၊ ဒိုႚ ေခၝင္းေဆာင္ မုံ႟ၾာ တင္ေ႟ၿ

မံု႟ၾာ တင္ေ႟ၿ ဆိုတာ အမဵား ေပးတဲ့ ကေလာင္ နာမည္ပၝ။ ကဵေနာ္တုိႚက အမည္ရင္း အတိုင္း 'ကိုတင္ေ႟ၿ' လိုႚဘဲ ေခၞပၝတယ္။ သူကလဲ ကဵေနာ့္ကို နာမည္ရင္း အတိုင္း 'ကိုဝင္းေဖ' လိုႚပဲ ေခၞပၝတယ္။ သူက မံု႟ၾာက ဆိုေပမယ့္ ကဵေနာ္ မန္းတကၠသိုလ္ကို ေရာက္တဲ့ ႎႀစ္မႀာ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္က ေဴပာင္းလာ တာပၝ။ ကဵေနာ္က ဴမင္းဴခံက ဆယ္တန္း ေအာင္လာ ခဲ့တာပၝ။ သူ ဘယ္ဘာသာ ယူလိုႚ ဘယ္အတန္းေတၾ တက္ေနမႀန္း ခု စာေရးမယ္လိုႚ စဥ္းစားေတာ့မႀ တေယာက္နဲႚ တေယာက္ ေကဵာင္းစာ ကိစၤေတၾ ဘာမႀ မေဴပာ ခဲ့ဖူးတာကို ဴပန္႓ပီး စဥ္းစား မိပၝတယ္။

ေကဵာင္းသားက ေကဵာင္းစာ မေဴပာရင္ ဘာေဴပာဳကသလဲ ဆုိေတာ့ ေကဵာင္းသား ဘဝနဲႚ ပညာေရး ဘဝ နိမ့္ကဵ ေနပံု၊ နယ္ေတၾမႀာ မိဘေတၾက ဴပည္တၾင္း စစ္ဒဏ္ေဳကာင့္ ဒုကၡ ေရာက္ေန ဳကပံုေတၾ ကိုပဲ ေဆၾးေႎၾး မိဳက ပၝတယ္။ စစ္တပ္မႀာ တပ္ရင္း တခုရဲႚ စားရိတ္က မေကၾး ေကာလိပ္လို ေကာလိပ္ေကဵာင္း တေကဵာင္းရဲႚ စားရိတ္ထက္ ကုန္ကဵ ေနပၝတယ္။ ပညာေရး စရိတ္ထက္ စစ္ေရး စရိတ္က ႒ကီးေလး ေနပၝတယ္။ ဴပည္တၾင္းစစ္ ဒဏ္ေတၾေဳကာင့္ ဴဖစ္ရတာ ေတၾပၝ။

မံု႟ၾာသား တေယာက္ကို ေတၾႚရင္ အဴခား တေယာက္ဟာ ဴမင္းဴခံသား ဴဖစ္ဖိုႚ မဵားပၝတယ္။ ဴမင္းဴခံသား ေတၾနဲႚ မံုရၾာသားေတၾ အတၾဲ မဵားပၝတယ္။ စ႟ုိက္ ေတၾလည္း တူဳက ပၝတယ္။ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေရာက္သၾားရင္ မံု႟ၾာ - ဴမင္းဴခံသား ေတၾဟာ ရန္ကုန္က ေကဵာင္းသား ေတၾနဲႚ ေနထိုင္ ဆက္ဆံပံု ဴခားနား ဳကတာေတၾ ပိုေပၞလၾင္ ပၝတယ္။ ကိုတင္ေ႟ၿက ႟ုပ္ေရာ စ႟ုိက္ပၝ အညာသား ပံုစံပၝ။

ေအာက္သားေတၾက ကဵေနာ္တိုႚကို အလက္စဴႎၬားဒူးမားရဲႚ 'သူရဲေကာင္း သံုးေယာက္' ဝတၪႂထဲက 'ေဂၞစတၾန္ နယ္သားေတၾ' လိုႚ ေခၞေလ့ ရႀိပၝတယ္။ အဂႆလိပ္လို ေဴပာေတာ့ ခံသာတာေပၝ့။ အမႀန္ကေတာ့ ေတာက တက္လာတဲ့ လူလည္ေတၾလိုႚ ေဴပာတာပၝပဲ။ ကိုတင္ေ႟ၿက အသားညိႂညိႂ၊ အရပ္ ခပ္ပဵပ္ပဵပ္၊ မဵက္မႀန္နဲႚပၝ။ ဗိုလ္ေအာင္ေကဵာ္ ႟ုပ္မဵႂိးပၝ။ မဵက္နႀာမႀာ ဴပံႂးေယာင္ေယာင္ ရႀိေပမဲ့ ဟက္ဟက္ပက္ပက္ ရယ္ခဲ ပၝတယ္။ ကဵေနာ္တိုႚ အတူ သၾားလာ ေနေပမဲ့ ကိုသာႎိုး၊ ကိုဘဂဵမ္း (တင္မိုး)၊ ကိုမိုးသူ တိုႚနဲႚ ကဵေနာ္တိုႚ ေနသလို ဖက္လႀဲတကင္း ေနေလ့ မရႀိပၝဘူး။

မံု႟ၾာသား ေတာ္ေတာ္မဵားမဵားက အဆို အက အတီး အမႁတ္၊ အေဟာ အေဴပာ ဝၝသနာ ထက္သန္ ဳကပၝတယ္။ ကိုတင္ေ႟ၿ တေယာက္ ကေတာ့ အဲဒၝေတၾ ဘာမႀ မလုပ္ပၝဘူး။ ဒၝေပမဲ့ စိတ္ထိခိုက္ လၾယ္႓ပီး ခံစားမႁ ဴပင္းပၝတယ္။ မန္း တကၠသိုလ္ အ႒ကိႂပၾဲေတာ္မႀာ ကဵယ္ကဵယ္ဴပန္ႚဴပန္ႚနဲႚ လူစံု တက္စံု ပၝေစခဵင္ လိုႚတဲ့ …။ ပၾဲဆပ္ေကာ္မတီ ေတၾမႀာ ဆိုရႀယ္လစ္ ေကဵာင္းသား ဒီအက္စ္အို ေတၾကို သူက ဖိတ္ေခၞ ထည့္သၾင္း ထားပၝတယ္။ သေဘာတရား အရ ေကာင္းပၝရဲႚ။ ဒၝေပမဲ့ အလၾန္ အေရး႒ကီးတဲ့ အခဵိန္ မဵႂိးေတၾမႀာ အကဵပ္ ကိုင္႓ပီး ပၾဲပဵက္ေအာင္ လုပ္တာမဵႂိး ခံရေတာ့ သူမဵက္ရည္ ကဵပၝတယ္။

အမဵႂိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖၾဲႚခဵႂပ္မႀာ ဗိုလ္ေအာင္႒ကီး ခေလာက္ ဆန္႓ပီး ေဒၞစုကို ဝန္းရံေနတဲ့ ကၾန္ဴမႃနစ္ ေတၾကို ထုတ္ေပး ရမယ္လိုႚ ညီႌၿတ္ေရး ပဵက္မတတ္ လုပ္ဳကံ ခံရတဲ့ အခၝ မႀာလဲ သူခံဴပင္း႓ပီး မဵက္ရည္ ကဵခဲ့ ရႀာတယ္လိုႚ ဳကားသိ ရပၝတယ္။ ခု ဒၝေတၾ ဴပန္ေတၾးမိေတာ့ လူထု အပယ္ခံ ေတၾကို ကိုယ္က သေဘာထား ႒ကီး႒ကီးနဲႚ ေဴမာင္းပုပ္ထဲက ဆယ္တင္ ခဲ့ေပမဲ့ အဆယ္ မေတာ္ရင္လဲ ဒုကၡ ေပးတတ္ ပၝကလားလိုႚ သင္ခန္းစာ ယူမိ ပၝတယ္။

ကဵေနာ္တိုႚ ဗိုလ္ေအာင္ဆန္းဟာ ဗမာ့ သမိုင္းမႀာ ေဘးေရာက္ သၾားတဲ့ ပုဂၢိႂလ္ေကဵာ္ ေတၾကို ဗမာ့ လၾတ္လပ္ေရး အတၾက္ သေဘာထား ႒ကီး႒ကီးနဲႚ ဴပန္လည္ သိမ္းသၾင္း ခဲ့ဖူးတယ္။ ေဒၝက္တာ ဘေမာ္ ဆိုရင္ သခင္ ေအာင္ဆန္း အတၾင္းေရးမႀႃး လုပ္တဲ့ တိုႚဗမာ အစည္းအ႟ုံး႒ကီးက ၁၃၀၀ ဴပည့္ အေရးေတာ္ပံု႒ကီးမႀာ "ေဒၝက္တာ ဘေမာ္ အိုႚ - အိုႚ၊ မီးဒုတ္ မီးဒုတ္ ႟ႁိႚ - ႟ႁိႚ" လိုႚေအာ္႓ပီး ဴဖႂတ္ခဵ ခဲ့တာပၝ။

ဘ႒ကီး ဘေဖ ဆိုရင္ ဆရာ႒ကီး မႁိင္းက "ေတာင္ကဵေရ ႎၾားႎႀစ္ေကာင္ မဝ သလိုပ၊ ေမာင္ဘေဖ ငၝးေထာင္ ရေသာေဳကာင့္" လိုႚ ေကာ္တုပ္ ခံခဲ့ရ႓ပီး ဝံသာႎု အေရးေတာ္ပံု႒ကီးရဲႚ ေဘးကို ေရာက္သၾား သူပၝ။ ဦးဘေဖဟာ အခၾင့္အေရးေတၾ အလၾဲသံုးစား လုပ္တာ လက္ပူး လက္ဳကပ္ လုပ္တာ အမိ ခံခဲ့ရလိုႚ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း ကပဲ ထုတ္ပယ္ ပစ္ခဲ့ရ ပၝတယ္။

ေဒၝက္တာ ဘေမာ္ ကေတာ့ မဆိုးပၝဘူး။ ဖက္ဆစ္ ေတာ္လႀန္ေရး လုပ္ဳကတာကို သိေပမယ့္ လံုးဝ သစၤာ မေဖာက္ခဲ့ ရႀာပၝဘူး။ သေဘာထား ႒ကီးတဲ့ အလုပ္ေတၾဟာ ေကာင္းေပမယ့္ သတိ႒ကီး႒ကီး ထားရမႀာပၝ။ ဒုကၡ ေပးရင္ ဗိုလ္ေအာင္႒ကီးလို လူေတၾက အလၾန္ ဆိုးပၝတယ္။ ကိုတင္ေ႟ၿ မဵက္ရည္ ကဵခဲ့ရ ေလာက္ေအာင္ ဆိုးခဲ့တာ ခုေတာ့ သမိုင္းက ရက္တိုတိုေလး အတၾင္းမႀာပဲ ဘယ္သူ ဘီလူးမ၊ ဘယ္သူ မိခင္ရင္း ဆိုတာ ခၾဲဴခား ဴပသၾား ခဲ့ပၝ႓ပီ။

ကိုတင္ေ႟ၿမႀာ တခု ထူးဴခားတာက ကဵေနာ္တိုႚနဲႚ တၾဲေနတုန္းက ေတၾႚဴမင္ရ သေလာက္ ဆိုရင္ လံုးဝ အေသာက္အစား အေပဵာ္အပၝး မရႀိ၊ လူ႒ကီးဆန္ဆန္ ေနတတ္တဲ့ စ႟ုိက္ပၝပဲ။ သူနဲႚ ကိုသာႎိုးနဲႚ ဆိုရင္ ႟ၾယ္တူေတၾပၝ။ တခၝတေလ ကိုသာႎိုးက သူႚကို 'ေဘာ္ေ႟ၿ' လိုႚ အမႀတ္မထင္ ေခၞလိုက္ တတ္ပၝတယ္။ "ဘာလဲဗဵ ေဘာ္ေ႟ၿ ဆိုတာ …" လိုႚ ကဵေနာ္တိုႚ ေမးေတာ့ ႎႀစ္ေယာက္လံုး စပ္ဴဖဲဴဖဲပဲ လုပ္ေန ဳကပၝတယ္။ ေဘးလူ တေယာက္က "ေဘာ္လ္ရႀီဗစ္ တင္ေ႟ၿ …" ေပၝ့ဗဵာလိုႚ ဝင္ေဴဖ ပၝတယ္။ ဟုတ္ေလသလား မသိပၝ။ ႟ၾယ္တူ သူငယ္ခဵင္းေတၾ ဴဖစ္ေပမယ့္ ကိုသာႎိုးနဲႚ ကဵေနာ္တိုႚ၊ တကသရဲေဘာ္၊ တပ္ဦး ရဲေဘာ္ေတၾကို ကိုတင္ေ႟ၿက ဆူပူ ႒ကိမ္းေမာင္း တတ္တာေတၾ ရႀိပၝတယ္။

တခၝက တန္ေဆာင္မုန္း လဴပည့္ည ပၾဲေတာ္တခုမႀာ ကဵေနာ္တိုႚ တေတၾ စစ္ကိုင္း ေတာင္႟ုိးမႀာ ခပ္ေထၾေထၾနဲႚ သီဆို ကခုန္ ေနဳက ပၝတယ္။ ကိုတင္ေ႟ၿနဲႚ ကိုဘဂဵမ္း (တင္မိုး) တိုႚက မေသာက္မစားတဲ့ လူမင္းသားေတၾပၝ့။ ကဵေနာ္တိုႚကို ဆူပူ ႒ကိမ္းေမာင္း႓ပီး ထမင္းဆုိင္မႀာေတာင္ ကဵေနာ္တိုႚနဲႚ အတူမစားပဲ တဴခား စားပၾဲမႀာ ခၾဲစား ပၝတယ္။

တကၠသိုလ္ ေတၾမႀာ အဲဒီတုန္းက ေကဵာင္းသား ညီႌၿတ္ေရး တပ္ဦး (Student United Front - အတိုေကာက္ SUF) ဆိုတာ ရႀိပၝတယ္။ ကိုတင္ေ႟ၿက တခၝတေလ ရန္ကုန္မူနဲႚ ဆပ္ဖ္လိုႚေဴပာရင္ ဘာေဴပာမႀန္း မသိလိုက္ ပၝဘူး။ ကဵေနာ္တိုႚက ေကဵာင္းသား သစ္ေတၾကိုး။ တဖက္က ေခၞတာက ေဴမေပၞ ကၾန္ဴမႃနစ္ (ပမညတ အဖၾဲႚ) က ေမၾးထားတဲ့ ေကဵာင္းသားေတၾတဲ့။ ကဵေနာ့္ကိုေတာ့ ဘယ္အဖၾဲႚကမႀ ေမၾး မေမၾး မသိခဲ့႟ုိး အမႀန္ပၝ။ ကိုယ္မသိဘဲနဲႚ အေမၾး ခံေနရ သလားေတာ့ မသိပၝ။ ဒၝေပမဲ့ စစ္စံုေထာက္ မႀတ္တမ္း ေတၾမႀာေတာ့ အမႀန္အတိုင္း ပၝႎိုင္ ပၝတယ္။

တဴခား တဖက္မႀာ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အ႓မဲ ႟ံႁးေနတဲ့ အတုိက္အခံ အဖၾဲႚအစည္း ကေတာ့ (Democratic Student Organization အတိုေကာက္ DSO ) ပၝတဲ့။ ဖဆပလ အစိုးရ အဖၾဲႚထဲက ဆိုရႀယ္လစ္ေတၾ ေမၾးထားတာလိုႚ အဆို ရႀိပၝတယ္။ ဒၝေတၾ အားလံုး အေဳကာင္းကို ေမာင္သာရရဲႚ "ကဵဥ္တုပ္ခံဝံ့၊ မခံဝံ့" ဝတၪႂမႀာ ဖတ္ဳကည့္ ပၝေလေတာ့။

ကဵေနာ္ တကၠသိုလ္ ေရာက္စက ေကဵာင္းသား သမဂၢ ႟ုံးခန္း၊ ဝၝးကပ္ တဲေလးကို ေနႚစဥ္ေလာက္ သၾား႓ပီး စာနယ္ဇင္းေတၾ ဖတ္ပၝတယ္။ ကိုေအာင္ဆန္း၊ ကိုဗဟိန္း၊ ကိုေအာင္ေကဵာ္တိုႚ သမုိင္းနဲႚ ကဵေနာ္တိုႚက ႒ကီးဴပင္း လာခဲ့ရတာ မဟုတ္လား။ တကသမႀာ ႟ုပ္ပံုဆိုလိုႚ သခင္ ဗဟိန္းရဲႚ ပံုေလး တပံုပဲ ရႀိပၝတယ္။ ဒၝေပမဲ့ ကဵေနာ္က ေကဵးေတာသား တေယာက္ နတ္ကၾန္း နတ္စင္ သၾားသလုိ သၾားေန ခဲ့တာပၝ။ တကသ ႟ုံးခန္းမႀာ တံမဵက္စီး လႀည္းတယ္။ ေသာက္ေရအိုး လႀယ္တယ္။ စားပၾဲ႒ကီးေပၞမႀာ ေဆးေတၾ၊ စုတ္ေတၾ ညစ္ေပ ေနတာ ေတၾႚရင္ ေဆးေဳကာ သန္ႚရႀင္းတယ္။ စုတ္ေတၾ ညစ္ပတ္ေအာင္ အ႓မဲ လုပ္သူက ခုအခၝ ပန္းခဵီ ဆရာ အမည္ခံ ေနတဲ့ ဒၝ႟ုိက္တာ ေမာင္မိုးသူပၝ။

တကသ ထဲက လူေတၾနဲႚလည္း ကဵေနာ္ ဘယ္သူနဲႚမႀ မသိပၝဘူး။ ေထာက္လႀမ္းေရး လုပ္ေန သလားလိုႚ အထင္ခံရ ႎိုင္တာလဲ ကဵေနာ္ သတိ မထားခဲ့ပၝဘူး။ ဒၝေပမဲ့ ကိုိတင္ေ႟ၿ တကသ အတၾင္းေရးမႀႃး အေ႟ၾးခံရတဲ့ ႎႀစ္မႀာပဲ ကဵေနာ္လဲ မေယာင္မလည္နဲႚ တကသ စာဳကည့္တိုက္မႀႃး ရာထူး႒ကီးကို ရလိုက္ ပၝေတာ့တယ္။ ၁၉၅၈ ေရာက္ေတာ့ ေမာင္သာႎိုး၊ ေမာင္မိုးသူတိုႚနဲႚ တခၝ အမႁေဆာင္ ထပ္ဴဖစ္ ဴပန္ပၝတယ္။ အဲဒီႎႀစ္က စစ္အစိုးရ စ႓ပီးတက္တဲ့ အိမ္ေစာင့္ အစိုးရ ေခတ္ဆိုေတာ့ ပၾဲဳကမ္းတဲ့ ႎႀစ္ပၝပဲ။

ကိုတင္ေ႟ၿနဲႚ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚမႀာ ပၝဝင္ ေနစဥ္မႀာပဲ ပၾဲေတာ္ေတၾ ေတာ္ေတာ္မဵားမဵား ဴဖစ္ပၝတယ္။ အမႁေဆာင္ေတၾ ဘယ္သူေေတၾ ဆိုတာ ကိုးကားစရာ ႎႀစ္လည္ မဂၢဇင္း မရႀိေတာ့ သိပ္မမႀတ္မိေတာ့ဘူး။ မႎၩေလး သီးဴခား တကၠသိုလ္ အ႒ကိႂပၾဲ၊ မႎၩေလး ေကာလိပ္ ေငၾရတုပၾဲ၊ မန္းရာဴပည့္ပၾဲ (၁၉၅၉ - ေမာင္ေပၝက္စည္၊ ဥကၠႉ၊ ေမာင္စၾမ္းရည္က ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အရာရႀိ)။ ဒီပၾဲေတၾမႀာ ရန္ကုန္က ေတးေရး အဆိုေတာ္ ဴမတ္ေလး၊ စႎၬရား ခဵစ္ေဆၾ၊ အဆိုေတာ္ မင္းေနာင္၊ ပန္းခဵီောင္ေငၾထၾန္း၊ ေဘာလံုးသမား ေကာလိပ္ဂဵင္ ေနဝင္း စတဲ့ ရဲေဘာ္မဵားကို ကဵေနာ္တိုႚက ဆက္တိုက္ ဧည့္ခံ ေက႗းေမၾးရလိုႚ သူတိုႚနဲႚ သိက႗မ္း ရင္းႎႀီးသၾားခၾင့္ ဳကံႂခဲ့ပၝတယ္။ သူတိုႚ ဆီကိုလဲ တေခၝက္တဴပန္ ေရာက္ခၾင့္ ဳကံႂပၝတယ္။

ကဵေနာ္တိုႚ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚဝင္ တဦး အဴဖစ္ မႀတ္မိ ေနတာကေတာ့ မႎၩေလး အမဵႂိးသားေကဵာင္း ဆရာေဟာင္း၊ ဦးခဵစ္ရဲႚ သမီး ဆိုတဲ့ မဴမေဆၾပၝပဲ။ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ပညာေရး ႎႀီးေႎႀာ ဖလႀယ္ပၾဲ သၾားဳကေတာ့လည္း အတူတူပဲ။ သူက ဘီအီးဒီ တက္ဖိုႚ ရန္ကုန္ ေဴပာင္းသၾားေတာ့ မဴမသူလိုႚ နာမည္ ေဴပာင္းသၾားတယ္။ ကိုတင္ေ႟ၿ မဴမသူနဲႚ ဖူးစာဖက္ သၾားေတာ့ ကိုတင္ေ႟ၿက "ေဆၾ"၊ "မေဆၾ" စသဴဖင့္ မူလ နာမည္နဲႚပဲ ေခၞတာ သတိ ထားလိုက္ ခဲ့မိပၝတယ္။ ဒၝေဳကာင့္ သူတိုႚ ဇနီးေမာင္ႎႀံဟာ ႎႀစ္ေယာက္လံုး ကဵေနာ့္ သူငယ္ခဵင္းေတၾ ပၝပဲ။

ေနာက္ေတာ့ ကိုတင္ေ႟ၿ တေယာက္ ရန္ကုန္ကို ဴပန္ေဴပာင္း သၾားဴပန္တယ္။ ဥပေဒဘၾဲႚ ဘီအယ္လ္ တက္ဖိုႚ ဴဖစ္မယ္။ ဟိုေခတ္က ေကဵာင္းသား႒ကီး ေတၾဟာ ကိုႎု၊ ကိုေအာင္ဆန္းတိုႚ အစဥ္အလာ အတိုင္း ႎိုင္ငံေရး ဆက္လုပ္ဖိုႚ ဥပေဒဘၾဲႚ ယူေလ့ ရႀိဳကပၝတယ္။ ဦးခဵမ္းေအး (ေမာင္စူးစမ္း)၊ ဦးဘေကာင္း၊ ဦးကိုယု၊ ဆရာ ဴမသန္းတင့္၊ ေဒၞဴမင့္ဴမင့္ခင္ စတဲ့ ေကဵာင္းသားေတၾဟာ ဥပေဒ တက္ခဲ့ဳက သူေတၾပၝ။ ေနာင္မႀ သိရတာက ကိုတင္ေ႟ၿဟာ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္မႀာ ပထမ တ႒ကိမ္ တက္စဥ္ကပဲ ေနာင္ "ပီသံုးလံုး" ေခၝင္းေဆာင္ ဦးခင္ေမာင္ဴမင့္၊ အိမ္မဲ အမတ္ ဴဖစ္လာတဲ့ အဖၾဲႚခဵႂပ္ ဦးတင္ထၾတ္ (ခု ဳသစေဳတးလဵ) တိုႚဟာ ပင္းယေဆာင္မႀာ အတူ ေနခဲ့ဳက႓ပီး သဟာယနဲႚ စာဖတ္သင္းမႀာ အမႁေဆာင္ေတၾ အတူ လုပ္ခဲ့ ဖူးသတဲ့။ ကိုတင္ေ႟ၿက အတၾင္းေရးမႀႃးတဲ့။ သူတိုႚ တဖၾဲႚလံုး ရႀစ္ေလးလံုးမႀာ ဴပန္ဆံု ဳကေလရဲႚတဲ့။

ကိုတင္ေ႟ၿ '႟ုိး … အ …' ရာ မႀာေတာ့ ရန္ကုန္၊ မနၨေလး တကၠသိုလ္ ႎႀစ္ခုစလံုးမႀာ ေကဵာ္ဳကား ခဲ့ပၝတယ္။ "အညာသား အ တတ" ဆိုတဲ့ ပံုတို ပတ္စ မႀန္သမဵ မံု႟ၾာသား ပံုဴပင္လိုႚ နာမည္တပ္႓ပီး ကိုိတင္ေ႟ၿကို ခဵစ္စႎိုး ေနာက္ဳကတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အထူးသဴဖင့္ သူနဲႚ အနီးကပ္ ေနတဲ့ မင္းလႀ ႌၿန္ႚဳကႃးက ဒီလို ပံုဴပင္ေတၾကို တီထၾင္ရာမႀာ အာဝဇၦန္း အ႟ၿင္ဆံုးမိုႚ တကသ ေခၝင္းေဆာင္ေတၾက သိပ္မေနာက္ ပၝနဲႚလိုႚ ေမတၨာ ရပ္ခံရဖူး ပၝသတဲ့။ ကိုတင္ေ႟ၿဖိုႚ "မံု႟ၾာသား ပံုဴပင္ တပုဒ္" ကို ကဵေနာ္ ဳကားဖူးတာ နမူနာ ေဴပာဴပခဵင္ပၝ ေသးတယ္။

ကိုတင္ေ႟ၿ တကသ ေခၝင္းေဆာင္ အဴဖစ္နဲႚ တ႟ုတ္ဴပည္က ဖိတ္ဳကားလိုႚ သၾားရဖူးတယ္။ ႎိုင္ငံဴခား ခရီးသၾား သူေတၾရဲႚ ထံုးစံ အတိုင္း ေဘာင္းဘီရႀည္ တထည္နဲႚ လည္စည္း တခု အဖတ္တင္ ကဵန္တယ္။ တေနႚေတာ့ အဲဒီ ေဘာင္းဘီရႀည္ ဝတ္႓ပီး ေနဝင္ ဆည္းဆာခဵိန္မႀာ အင္းလဵား ကန္ေဘာင္ အတိုင္း လမ္းေလ႖ာက္ ထၾက္လာသတဲ့။ ရင္းႎႀီးတဲ့ ေကဵာင္းသူ တစုနဲႚ မဵက္ႎႀာခဵင္းဆိုင္မႀာ ေတၾႚဳကေတာ့ "ဒိုႚ ရဲေဘာ္႒ကီး ကိုတင္ေ႟ၿ တေယာက္ ေခဵာလိုႚ လႀလိုႚ ပၝလား …" လိုႚ ႎႁတ္ဆက္သတဲ့။ ဒီေတာ့ ကိုတင္ေ႟ၿက "ေခဵာမႀာ လႀမႀာ ေပၝ့ဗဵာ၊ ဆီးစပ္ ေအာက္မႀာကိုး …" လိုႚ ဴပန္ေဴပာ လိုက္သတဲ့။ ဒီပံုဴပင္ေလးက ဟာသ ေဴမာက္ပၝတယ္။ ဒၝေပမဲ့ ကဵေနာ္တိုႚ မန္းတကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသားေတၾ ေရႀႚမႀာ ေဴပာဳကေတာ့ ကဵေနာ္က ဴဖည့္စၾက္ လိုက္ပၝတယ္။ ဒီ အညာသား ကိုတင္ေ႟ၿဟာ "ဆည္းဆာ" နဲႚ "ဆီးစပ္" ေတာ့ မမႀားႎိုင္ဘူး။ ေအာက္သားေတၾသာ စကား ပီသေအာင္ မေဴပာတတ္လိုႚ မႀားႎိုင္တာလိုႚ။

ေနာက္တခု ေခတ္စားခဲ့တဲ့ ပံုဴပင္ တပုဒ္ ကေတာ့ ကိုတင္ေ႟ၿ ကိုယ္တုိင္လိုလို၊ သူႚဘ႒ကီး တေယာက္လိုလို ဓားဴပ အတိုက္ခံရတဲ့ အေဳကာင္း ပၝပဲ။ ဇာတ္ေကာင္က တ႟ၾာ တပုဒ္ဆန္း ဴဖစ္ေနပၝတယ္။ တခၝတုန္းက ေတာလမ္းတခု လူဴပတ္တဲ့ ေနရာမႀာ မံု႟ၾာသား ဦး႒ကီးတေယာက္ ဓားဴပ တိုက္ခံရသတဲ့။ ဓားဴပက သူ့ကိုယ္ေပၞကို အႎႀံႚ စမ္းသပ္ ႎိႁက္ခ႗တ္႓ပီး ပိုက္ဆံ ရႀာေပမဲ့ မေတၾႚေတာ့ စိတ္ပဵက္တာနဲႚ "ဒီမံု႟ၾာသားက မၾဲလိုက္တာကၾာ၊ ဘယာေဳကာ္ တကၾင္း ဖိုးေတာင္ မပၝဘူးဟ …" လိုႚ ထုတ္ဟ ေဴပာဆို လိုက္သတဲ့။ ဒီမႀာတင္ ဓားဴပ တိုက္ခံရတဲ့ မံု႟ၾာသားက မခံႎိုင္ ဴဖစ္လာ႓ပီး "ေအာင္မယ္၊ ကိုယ့္လူက ဓားဴပ လုပ္ဴပီး တယ္ညံ့တာကိုး။ ဖိနပ္ဳကား ထဲမႀ မရႀာဘဲ၊ ဘယ္ေတၾႚ မလဲကၾ …" လိုႚ ဴပန္ေအာ္သတဲ့။ မံု႟ၾာသားရဲႚ မာနေပၝ့ေလ။ ေငၾပၝခဵင္ ပၝသၾားပေစ။ သိကၡာ ကဵေတာ့ မခံဘူးတဲ့။ ဒၝနဲႚ သူႚေငၾလည္း ဓားဴပ လက္ထဲ ပၝသၾားေရာတဲ့။ ဒီလို မံု႟ၾာသား ပံုဴပင္ေတၾ အမဵား႒ကီးပၝ။ ကိုတင္ေ႟ၿ ႟ုိးတာလဲ အမႀန္ပၝပဲ။

ကိုတင္ေ႟ၿ ရန္ကုန္ ေရာက္သၾား ႓ပီးေနာက္ ကိုသာႎိုး၊ ကိုတင္မိုးနဲႚ ေမ႓မိႂႚ မိုးဳကည္ တိုႚလည္း ေရႀႚဆင့္ ေနာက္ဆင့္ ဆိုသလို ရန္ကုန္ကို ေဴပာင္းသၾား ဳကတယ္။ သူတိုႚ အားလံုး လူထု သတင္းစာ နဲႚေရာ အထက္ ဗမာႎုိင္ငံ စာေရးဆရာ အသင္းနဲႚေရာ အဆက္ မဴပတ္ဳကဘူး။ ကိုတင္ေ႟ၿက (၁၉၆၀ - ၁၉၆၃) အတၾင္းမႀာ ဆရာ႒ကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မႁိင္း ဴငိမ္းခဵမ္းေရး အဖၾဲႚမႀာ အတၾင္းေရးမႀႃး အဖၾဲႚဝင္ ဴဖစ္လာတယ္။ သူတိုႚက ဆရာ႒ကီးကို ကမာၲႚသတင္း၊ ဗမာ့ သတင္းေတၾ ဖတ္ဴပ ဳကတယ္။ ဆရာ႒ကီးရဲႚ မႀတ္ခဵက္ ေဝဖန္ခဵက္ေတၾ ကိုလည္း နာယူ မႀတ္သား ဳကတယ္။ ဆရာ႒ကီး ဆီက ေရႀးေဟာင္း ေႎႀာင္းဴဖစ္ေတၾနဲႚ ႎိုင္ငံေရး အဴမင္၊ စာေပ အဴမင္ေတၾလဲ မႀတ္သား နာယူဳကတယ္။ ဒၝေဳကာင့္ ကိုတင္ေ႟ၿဟာ မႁိင္းေဗဒ ပညာရႀင္ တဦးလိုႚ အသိအမႀတ္ ဴပႂခံရ ေလာက္ေအာင္ ဆရာ႒ကီး အေဳကာင္း ေတၾကို သိက႗မ္း လာ႓ပီး ေဆာင္းပၝးေတၾ ေရးပၝတယ္။

စာဆိုေတာ္ေနႚမႀာ မႎၩေလး အေနာက္ကဵံႂးထိပ္က၊ ဓမၳဗိမာန္မႀာ ကဵင္းပတဲ့ စာတမ္း ဖတ္ပၾဲမႀာလဲ ဆရာ႒ကီး သခင္ ကိုယ္ေတာ္မႁိင္းေခတ္၊ သခင္ ကိုယ္ေတာ္မႁိင္းစာ ဆိုတဲ့ စာတမ္း တေစာင္ကို ၁၉၆၇ မႀာ လာဖတ္တယ္။ သူမဵားေတၾ ေရးဖူးတာနဲႚ မတူပၝဘူး။ ဆရာ႒ကီးရဲႚ ႎိုင္ငံေရး အဴမင္နဲႚ စာေပ အဴမင္ ေတၾကို ေစ့ငု တင္ဴပ ထားတယ္။ အဲဒီစ ာတမ္းဟာ ၁၉၆၈ မႀာ သီးဴခား စာအုပ္ေလး ထၾက္လာ ပၝတယ္။ လူထု သတင္းစာ ကိုလဲ မႁိင္း စာေပ ေဆာင္းပၝးေတၾ ပိုႚပၝတယ္။ ဒၝလဲ ကိုတင္မိုးက စာအုပ္ကေလး ဴဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပး ခဲ့ပၝတယ္။ ကဵေနာ္ရဲႚ 'အနီနဲႚ အဴပာ' ကဗဵာ စာအုပ္ ထုတ္တဲ့ မႎၩေလး သေဴပ စာအုပ္တိုက္က ထုတ္ေပးတာပၝ။

ကဵေနာ္ ရန္ကုန္ေရာက္တဲ့ ၁၉၇၀ ခု ေနာက္ပိုင္းမႀာ ကိုတင္ေ႟ၿဟာ ဆရာ႒ကီး သခင္ ကိုယ္ေတာ္မႁိင္းရဲႚ ေလးခဵႂိး ေပၝင္းခဵႂပ္ တအုပ္ ထုတ္ဖိုႚ ဴပင္ဆင္ ႓ပီးပၝ႓ပီ။ မႁိင္းရာဴပည့္ အထိမ္းအမႀတ္ အဴဖစ္ ေလးခဵႂိး ၁၀၀ ေ႟ၾးခဵယ္ရာမႀာ ဆရာ႒ကီးရဲႚ ဴပဇာတ္ေခတ္က စ႓ပီး ေ႟ၾးခဵယ္ ပၝတယ္။ ဆရာ႒ကီး မင္းသုဝဏ္က အနီးကပ္ ႌၿန္ဳကား႓ပီး အမႀာစာေရာ၊ ရာဴပည့္ အထိမ္းအမႀတ္ ကဗဵာေရာ စာအုပ္ ေရႀႚဆံုးက ထည့္ခၾင့္ရလိုႚ အထူး ဂုဏ္ယူရမယ့္ စာအုပ္ပၝ။ ဆရာ ဒဂုန္တာရာနဲႚ စာေပဗိမာန္ ဦးထင္႒ကီးတိုႚ ကလဲ ကူညီ ပၝတယ္။ သူႚရဲေဘာ္ ေမာင္သာႎိုး၊ တင္မိုးနဲႚ မံု႟ၾာ ေမာင္ရႀင္ တိုႚကလဲ ကူညီ အားေပး ပၝတယ္။ တပုဒ္ခဵင္းရဲႚ ေရႀႚမႀာ ဒီကဗဵာကို ဘယ္တုန္းက၊ ဘယ္မႀာ၊ ဘယ္လို ေရးခဲ့႓ပီး ဘာအဓိပၯၝယ္ ရႀိတယ္ ဆိုတဲ့ မႀတ္စု တိုေလးေတၾ တခုစီ ထဲ့ေပးထားလိုႚ စီစဥ္ ဴပႂစုရာမႀာ အေကာင္းဆံုး ေလးခဵႂိး ေပၝင္းခဵႂပ္ စာအုပ္ တအုပ္ ဴဖစ္လာ ခဲ့ပၝတယ္။

ေလးခဵႂိး ေပၝင္းခဵႂပ္ ႎႀစ္အုပ္ ထၾက္႓ပီးသားပၝ။ ပထမ တအုပ္က ဆရာ႒ကီး ကိုယ္တုိင္စု႓ပီး ေမာင္လႀ မအမာတိုႚ ထုတ္ေပေတာ့လိုႚ ေပးအပ္ ခဲ့တာပၝ။ ေ႟ၿကိုင္းသား ဦးေသာဘိတက တည္းဴဖတ္ အမႀာ ေရးတာပၝ။ ဒၝေပမဲ့ ေႎႀာင္းလူေတၾ ေလ့လာ နားလည္ဖိုႚ တပုဒ္စီ အတၾက္ မိတ္ဆက္စာ ကေတာ့ ကိုတင္ေ႟ၿရဲႚ စာအုပ္ကဵမႀ ပၝႎိုင္တာပၝ။ ဒုတိယ စာအုပ္မႀာလဲ ပထမ စာအုပ္မႀာထက္ စံုသၾားေပမဲ့ စီစဥ္ပံု မႀာေတာ့ ကိုတင္ေ႟ၿရဲႚ စာအုပ္ကို မမီပၝဘူး။

ကိုတင္ေ႟ၿဟာ ရန္ကုန္မႀာ ေနရင္း သူႚေခတ္က ထံုးစံ အတိုင္း ဝမ္းေရးအရ ဆိုဗီယက္ ဴပန္ဳကားေရး ဌာနမႀာ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ပၝတယ္။ အဲဒီ ကာလမႀာ ဖဆပလ အစိုးရရဲႚ အဓိက အတိုက္အခံ အဖၾဲႚက ပမညတပၝ။ ေဴမေပၞ ကၾန္ဴမႃနစ္ ေတၾလိုႚ ေခၞေလ့ ရႀိပၝတယ္။ သူတိုႚ အဖၾဲႚနဲႚ နီးစပ္သူေတၾက အဲသလိုပဲ ႟ုရႀား၊ တ႟ုတ္ စတဲ့ ကၾန္ဴမႃနစ္ ဴပန္ဳကားေရး ႟ုံးေတၾမႀာ ဝင္႓ပီး လုပ္ေလ့ ရႀိပၝတယ္။ လင္းယုန္ ဘဝင္း၊ ေမာင္လင္းယုန္ (ရႀမ္းဴပည္)၊ ဦးေဌး႓မိႂင္ (ဒဂုန္တာရာ မဟုတ္) စတဲ့ လက္ဝဲဂိုဏ္း စာေရး ဆရာေတၾလည္း ဒီလိုပဲ ဝင္လုပ္ ဳကပၝတယ္။ ႟ုရႀားနဲႚ တ႟ုတ္ ကၾန္ဴမႃနစ္ေတၾ ႎႀစ္ဂိုဏ္း ကၾဲေတာ့ ဗမာဴပည္မႀာလဲ ဂယက္ ႟ုိက္ပၝတယ္။ ကဵေနာ္တိုႚ ကိုတင္ေ႟ၿက ဆိုဗီယက္ ဴပန္ဳကားေရး ဌာနမႀာ အလုပ္လုပ္ရင္း တ႟ုတ္ ကၾန္ဴမႃနစ္ ေခၝင္းေဆာင္ ခဵႃအင္လိုင္းရဲႚ အတၪႂပၯတိၨ စာအုပ္ကို ဘာသာဴပန္ ထုတ္ေဝေေတာ့ အလုပ္ ဴပႂတ္ပၝတယ္။ ဒၝေပမဲ့ ေလဵာ္ေဳကး ရလိုက္တယ္ လိုႚေတာ့ ဳကားလိုက္ ပၝတယ္။ ခဵႃအင္လိုင္း စာအုပ္က ရတဲ့ စာမူခနဲႚလား၊ ေလဵာ္ေဳကး နဲႚလား မသိ၊ ခု အင္းစိန္ နံႚသာကုန္း လမ္းမႀာ ရႀိတဲ့ အိမ္တေဆာင္ေတာ့ အဖတ္ တင္လိုက္ ပၝတယ္။

ခဵႃအင္လိုင္း စာအုပ္က ေကဵးဇူးဴပႂတဲ့ အိမ္မႀာပဲ ကိုတင္ေ႟ၿ ကၾယ္လၾန္ဴခင္း ႎႀစ္လည္ ဆၾမ္းကပ္တဲ့ ပၾဲမဵားကို လုပ္ေလ့ ရႀိပၝတယ္။ အဲဒီ အိမ္မႀာပဲ အဘ သခင္ အုန္းဴမင့္ ဆံုေပးလိုႚ ေဒၞေအာင္ဆန္းစုဳကည္နဲႚ ကဵေနာ္တိုႚ ကဗဵာ ဆရာမဵား ကဗဵာ ကိစၤ ကဗဵာ အေဳကာင္း ေဆၾးေႎၾး ဳကတာေတၾကို သတိရ မိပၝတယ္။ ဗိုလ္ခဵႂပ္ တင္ဦးပၝ စိတ္အား ထက္သန္စၾာ ပၝဝင္ ေဆၾးေႎၾးလိုႚ အံ့အား သင့္ရပၝတယ္။ သူမဵား ထင္သလို နိုင္ငံေရး မေဆၾးေႎၾး ဳကဖူးပၝဘူး။

ရန္ကုန္မႀာ ကဵေနာ္ မကဵန္းမာဘူး ဳကားရင္ အရင္ဆံုး ေပၝက္လာ တတ္တာက ကိုတင္ေ႟ၿပၝ။ သင့္ေတာ္ရာ ေဆးပုလင္း ေလးေတၾလည္း ပၝလာ တတ္ပၝတယ္။ ရႀစ္ေလးလံုး ကာလ မႀာေတာ့ ေကဵာင္းသား သမဂၢ အမႁေဆာင္ေဟာင္းေတၾ အဖၾဲႚ ဖၾဲႚစည္း႓ပီး ပၝဝင္ လႁပ္ရႀားဳကလိုႚ အဲဒီ ကိစၤ အတၾက္ သူ ကဵေနာ့္ဆီ လာပၝ ေသးတယ္။ မႎၩေလး တကသ ေခၝင္းေဆာင္ေဟာင္း၊ ဴမင္းဴခံ ကိုေအာင္သူ ရန္ကုန္ ဆင္းလာ႓ပီး ဦးခင္ေမာင္ဴမင့္တိုႚ ကိုညိႂဝင္း တိုႚနဲႚ ပီကဵႃႚ ဖၾဲႚမယ္ လုပ္ေတာ့ ကဵေနာ္နဲႚ တင္မိုးက ဴငင္းလိုက္ေဳကာင္း၊ အုပ္စုဖၾဲႚ႓ပီး အဖမ္းခံ သလို ဴဖစ္မႀာ စိုးေဳကာင္း ေဴပာဴပ လိုက္ပၝတယ္။

ေနာက္တခၝ လာေတာ့ သူနဲႚအတူ ကဵေနာ္တိုႚ ပၝဝင္တဲ့ တကသ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚ ဓာတ္ပံု တခု ေပးသၾား ပၝတယ္။ သူပၝတဲ့ အမႁေဆာင္ ေဟာင္းမဵားရဲႚ လႁပ္ရႀားမႁ တခုကို ကဵေနာ္ မသၾားႎိုင္ ခဲ့ပၝဘူး။ ကဵေနာ္တိုႚ ဝဂၢီ ရပ္ကၾက္နဲႚ ဳကံေတာ နာနတ္ေတာ ရပ္ကၾက္ တုတ္တဴပတ္ ဓားတဴပတ္ ရန္ဴဖစ္ ဳက႓ပီး ရက္ကၾက္ မီးတင္႟ိႁႚမယ္ ဳကားလိုႚ ဘယ္မႀ မထၾက္ႎိုင္ ေတာ့ပၝဘူး။ ေနာက္ေတာ့ အဖၾဲႚခဵႂပ္႟ုံးကို မဳကာမဳကာ ေရာက္ပၝတယ္။ ကဵေနာ္ အစိုးရ အလုပ္ မထၾက္ေသးလိုႚ အဴပင္ တာဝန္ေတၾပဲ ခိုင္းစရာ ရႀိတာ ခိုင္းပၝတယ္။ကို၀င္းတင္၊ ကို၀င္းခက္၊ ကိုတင္ေ႟ၿ၊ ကိုမိုးသူ၊ ကိုဝံသ၊ ဦးခဵမ္းေအး၊ ကိုေထၾးဴမင့္၊ ဗိုလ္ေသာ္က စတဲ့ အဖၾဲႚခဵႂပ္ဝင္ေတၾ ရႀိရာကို ကဵေနာ္ ႟ုံးမတက္ ေသးဘဲ သၾားေန ပၝတယ္။ လိုအပ္တဲ့ စာအုပ္ စာတမ္း တခဵႂိႚ ရႀာေပး ရပၝတယ္။

ကိုတင္ေ႟ၿနဲႚ ကို႒ကီးေကာင္း (တကသ ဘေကာင္း)၊ ကိုသိန္းတင္ စတဲ့ ရဲေဘာ္ ေတာ္ေတာ္မဵားမဵားကို ေတာ္ဘုရားေလး အိမ္မႀာ အစုလိုက္ ဆံုဳကရ ဖူးတာ ကိုလည္း အမႀတ္တရ ဴဖစ္ေန ပၝေသးတယ္။ ေဒၞစု မိခင္ ေဒၞခင္ဳကည္ ဈာပန ပိုႚေဆာင္ရင္း ဆံုမိ ဳကတာပၝ။ ေဒၞခင္ဳကည္ ႟ုပ္ကလာပ္ကို သီေပၝ မေဟသီ စုဖုရားလတ္ရဲႚ ဂူသခဵႂႇင္း ရႀိရာ နယ္ေဴမ အတၾင္းမႀာ ဆရာ႒ကီး သခင္ ကိုယ္ေတာ္မႁိင္း၊ ဦးသန္ႚ တိုႚနဲႚ ေဴမတကၾက္ ထဲမႀာ ဂူသၾင္း သ႓ဂႇႂဟ္ဖိုႚ ကိစၤနဲႚ ေရာက္ရႀိ ေနဳကတာပၝ။

ကိုိတင္ေ႟ၿက ေရာက္ရာ အရပ္မႀာ ေဒၞစု ထူးခ႗န္ ထက္ဴမက္ေဳကာင္းကို ေဴပာဴပေလ့ ရႀိပၝတယ္။ မင္းသား႒ကီး ေတာ္ဘုရားေလးက "မင္းသားနီ" လိုႚ သူႚ အသိုင္းအဝိုင္းက နာမည္ ေပးေလာက္ေအာင္ စိတ္အား ထက္သန္တဲ့ မာက္စ္ဝၝဒ ပီပီ ခုလို ေမးပၝတယ္။ "ေဒၞေအာင္ဆန္းစုဳကည္က လူတန္းစား အဴမင္ ဘယ္လို ရႀိသလဲ …" တဲ့။ ကဵေနာ္က "မင္းသား႒ကီးရယ္ ခုဟာက လူတန္းစား တိုက္ပၾဲ မဟုတ္ပၝဘူး။ ဒီမိုကေရစီ တုိက္ပၾဲ မဟုတ္လား" လိုႚ။ ကိုတင္ေ႟ၿက ကဵေနာ့္ကို "ေဒၞစုက သူႚဖခင္ အေဳကာင္း ေရးထားတဲ့ စာအုပ္ တအုပ္ ရႀိတယ္ ေဴပာတယ္၊ ဖတ္ဖူး ဳကသလား …" တဲ့။ ကဵေနာ္ မႎႀစ္က (၁၉၈၇) ဖတ္လိုက္ရ ပၝတယ္။ ကဵေနာ္နဲႛ ကိုသာႎိုး ဒီအေဳကာင္းေတၾ ေရး႓ပီး ပၝ႓ပီ။ ကိုသာႎိုးက "သမီးေရးတဲ့ အေဖ အေဳကာင္း" ဆိုတဲ့ ေခၝင္းစဥ္နဲႚ ကိုဝံသရဲႚ အေတၾးအဴမင္ စာေစာင္မႀာ ေရးတယ္။ ကဵေနာ္က "အေမ ေဒၞခင္ဳကည္ကို ေတၾႚဆံု႓ပီး သင့္ဘဝမႀာ ေရးတယ္ေလ …" ဆိုေတာ့ ကိုတင္ေ႟ၿက စိတ္ဝင္တစားနဲႚ "သူႚ အေဖ ကၾန္ဴမႃနစ္ ကလာပ္စည္း ဖၾဲႚတဲ့ အေဳကာင္း ဘယ္လို ေရးသလဲ …" တဲ့။ "အထူး မပၝ, ပၝဘူး ကၾန္ဴမႃနစ္ ဝၝဒပဲ ဴဖစ္ဴဖစ္၊ ဘာဝၝဒပဲ ဴဖစ္ဴဖစ္ အစၾန္းေရာက္တာ၊ တင္းဳကပ္တာေတၾ မေကာင္းေဳကာင္း၊ မ႒ကိႂက္ေဳကာင္းပဲ ေရးတာပၝ …" လိုႚ ေဴပာရင္း စာအုပ္ ရႎိုင္တဲ့ ေနရာကို ေဴပာဴပ လုိက္ပၝတယ္။ ကဵေနာ့္ဆီမႀာ ရႀိတာက မူပၾားထားတဲ့ စာအုပ္ကေလးပၝ။ ေဒၞခင္ဳကည္၊ ေဒၞစုနဲႚ ကဵေနာ္တိုႚ စကား ေဴပာေနတဲ့ ဓာတ္ပံုေတၾေရာ၊ စာအုပ္ေရာ၊ ခၾပ္ေဒၝင္း အလံေရာ၊ ကဵေနာ့္ ဇနီးက တဴခား ပိုႚလုိက္လိုႚ အိမ္မႀာ မရႀိေတာ့ ပၝဘူး။ (ေဒၞေအာင္ဆန္းစုဳကည္က သူႚဖခင္ စတင္ တည္ေထာင္ ေပးခဲ့တဲ့ ေတာ္လႀန္ေရး ေခတ္ဦး ကာလ ဗမာဴပည္ ကၾန္ဴမႃနစ္ ပၝတီရဲႚ ကၸကို သုေတသန ဴပႂ႓ပီး စာတမ္း တေစာင္ ေရးထားတာ ကဵႂိတို တကၠသိုလ္မႀာ ရႀိပၝတယ္။ ပံုႎႀိပ္ ဴဖန္ႚခဵီဖိုႚ ေကာင္းပၝတယ္။)

ကိုတင္ေ႟ၿဟာ ခံယူခဵက္ စၾဲ႓မဲ ခုိင္မာသူ၊ ဆင္ဆင္ဴခင္ဴခင္နဲႚ ေခၝင္းေအးေအး လုပ္တတ္သူပၝ။ အညာသား လူ႟ုိး႒ကီး ပံုစံ အဴပည့္ ရႀိပၝတယ္။ ကဵေနာ္ကို တခဵႂိႚ ရဲေဘာ္ေဟာင္း ေတၾက အလုပ္ ထၾက္႓ပီး နိုင္ငံေရး လုပ္ဖိုႚ ေဴပာဳကေပမယ့္ ကိုဝင္းတင္နဲႚ ကိုတင္ေ႟ၿ တိုႚက မေဴပာဳက ပၝဘူး။ စာအုပ္ စာတမ္းေတၾ (အထူးသဴဖင့္ ပညာေရးနဲႚ ပတ္သက္တဲ့ စာအုပ္ စာတမ္းေတၾ) ရႀာေဖၾ စုေဆာင္း ထားဖိုႚပဲ ေဴပာပၝတယ္။ ကိုေထၾးဴမင့္ ကလဲ စာအုပ္ပဲ ရႀာခိုင္း ခဲ့ပၝတယ္။ သူတိုႚ တေတၾဟာ တသက္လံုး ႟ုိး႟ုိးသားသား ယံုယံုဳကည္ဳကည္နဲႚ အဖိႎႀိပ္ခံ ဴပည္သူေတၾ ဘက္က အ႓မဲ ရပ္ဳက ပၝတယ္။ လက္ညီ တက္ညီလဲ ရႀိဳကပၝတယ္။ ကိုတင္ေ႟ၿနဲႚ ကိုဝင္းတင္ကို မႎၩေလး ႎိုင္ငံေရး အဖၾဲႚအစည္းေတၾ ကလဲ သူတိုႚ မႎၩေလးသား အဴဖစ္နဲႚ လက္ခံ အားကိုး ဳကလိုႚ သူတိုႚ အဖၾဲႚေတၾမႀာ နာယက အဴဖစ္နဲႚလဲ တင္ေဴမၟာက္ ထားဳက ပၝတယ္။

ခု မႎၩေလးတိုင္းမႀာ ကိုတင္ေ႟ၿကို ဆက္ခံ ေဆာင္႟ၾက္ ေနတဲ့ ေကဵာက္ပန္းေတာင္းက ရဲေဘာ္ "ဘိုဇံ" ဆိုတာလဲ မန္းတကသ ေခၝင္းေဆာင္ေဟာင္း တေယာက္ပၝပဲ။ ေကဵာင္းသား ဘဝ ကတည္းက လက္တၾဲခဲ့ဳက သူေတၾပၝ။ တကယ္တမ္း ဴပန္ဳကည့္ လုိက္ေတာ့ တဴပည္လံုးမႀာ အဖၾဲႚခဵႂပ္ အစ ရႀိတဲ့ ဒီမိုကေရစီေရး တိုက္ပၾဲဝင္ အဖၾဲႚအစည္း ေတၾမႀာ အနည္းနဲႚ အမဵား ပၝဝင္ လႁပ္ရႀား ေနဳက သူေတၾဟာ ကဵေနာ္တိုႚ ေခတ္ကတည္းက ဗကသ၊ တကသ ေခၝင္းေဆာင္ ေတၾခဵည္း ဴဖစ္ေနဳကလိုႚ သမုိင္းေပး တာဝန္ ေကဵပၾန္႓ပီး အေရး႒ကီးရင္ ေသၾးစည္းဳကတဲ့ သူတိုႚတေတၾ အတၾက္ ဝမ္းေဴမာက္ ဂုဏ္ယူ မဆံုးပၝဘူး။

တခဵႂိႚ အသက္ေပး သၾားဳက ရႀာပၝ႓ပီ။ အဖၾဲႚခဵႂပ္ ေခၝင္ေဆာင္ေတၾကို ဗိုလ္ေအာင္႒ကီး အခဵက္ဴပ လိုက္႓ပီး ကတည္းက ဖမ္းဳကတာ အကုန္ပၝပဲ။ ကိုတင္ေ႟ၿလဲ အစက ေရႀာင္ေန ေသးေပမဲ့ သိပ္မဳကာလုိက္ဘဲ အဖမ္း ခံပၝတယ္။ စစ္တပ္ အကဵဥ္းေထာင္ရဲႚ ဒဏ္ရာ ဒဏ္ခဵက္ေတၾေဳကာင့္ ကိုတင္ေ႟ၿ၊ ဗိုလ္ေသာ္က၊ ကိုသိန္းတင္၊ ကိုတင္ေမာင္ဝင္း၊ ကိုညိႂဝင္း၊ ကိုခင္ေမာင္ဴမင့္၊ ႓မိႂႚမ တင္ေအး စတဲ့ ရဲေဘာ္မဵားဟာ ေထာင္ထဲနဲႚ ေထာင္ဘူးဝ အထၾက္မႀာပဲ ထမ္းပိုး မခ႗တ္ဘဲ ကဵဆံုး သၾားခဲ့ ရႀာပၝ႓ပီ။ မန္းတကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသား သမဂၢ ေခၝင္းေဆာင္ ရဲေဘာ္ေဟာင္း႒ကီး၊ အဖၾဲႚခဵႂပ္ ေခၝင္းေဆာင္ တဦး ဴဖစ္သူ ကဵေနာ္တိုႚ ေခၝင္းေဆာင္၊ ကဵေနာ္တိုႚ အကို၊ မႁိင္းေဗဒ ပညာရႀင္ စာေရးဆရာ ရဲေဘာ္ တင္ေ႟ၿကို ဒီေဆာင္းပၝးနဲႚ အမႀတ္တရ အေလးဴပႂ လိုက္ပၝတယ္။ရဲေဘာ္ တင္ေ႟ၿ ေရာက္ရာ ဘဝမႀာ သူ အသက္ ေပး႓ပီး ေတာင္းဆိုခဲ့တဲ့ ဒီမိုကေရစီနဲႚ ဴငိမ္းခဵမ္းေရး ဘဝကို အဴပည့္အဝ ရရႀိ ပၝေစသတည္း။

၁၉၃၀ ခုႎႀစ္၊ ဧ႓ပီလ ၁၇ ရက္ေနႛတၾင္ အဘ ဦးဘတိုး၊ အမိ ေဒၞေသာင္းစိန္တုိႛမႀ မံု႟ၾာ႓မိႂႚနယ္ ကိုးတန္း (ခိုးသန္း) ႟ၾာတၾင္း ေမၾးဖၾားခဲ့သည္။ ၁၉၅၀ ခုႎႀစ္တၾင္ တကၠသိုလ္ဝင္တန္း စာေမးပၾဲကို ေအာင္ဴမင္ခဲ့႓ပီး ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္တၾင္ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။

၁၉၅၀ ခုႎႀစ္မႀ ၁၉၅၈ ခုႎႀစ္ အတၾင္း ရန္ကုန္ႎႀင့္ မႎၩေလး ေကဵာင္းသား လႁပ္ရႀားမႁတၾင္ ေရႀႚတန္းမႀ ပၝဝင္ လႁပ္ရႀားခဲ့သည္။ မႎၩေလး တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသားသမဂၢ အဖၾဲႚဝင္လည္း ဴဖစ္သည္။ ၁၉၆၅ ခုႎႀစ္တၾင္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္မႀ ဘီေအဘၾဲႚ ရခဲ့သည္။

၁၉၆၀ မႀ ၇၆ ခုႎႀစ္အထိ သံ႟ံုးတ႟ံုးတၾင္ ဘာသာဴပန္ အယ္ဒီတာ အဴဖစ္ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကိုင္သည္။ ၁၉၆၀ မႀ ၆၃ ခုႎႀစ္မဵား အတၾင္း ဆရာ႒ကီး သခင္ ကိုယ္ေတာ္မႁိင္း ဦးေဆာင္ခဲ့ေသာ ဴပည္တၾင္း ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး အဖၾဲႚတၾင္ ပၝဝင္ခဲ့႓ပီး အတၾင္းေရးမႀႃး အဖၾဲႛဝင္ တဦး ဴဖစ္ခဲ့သည္။ ရန္ကုန္ခ႟ိုင္ ဴပည္တၾင္း ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး အဖၾဲႚ၏ အတၾင္းေရးမႀႃး တာဝန္ယူခဲ့သည္။ ဆရာ႒ကီး သခင္ ကိုယ္ေတာ္မႁိင္း ႎႀင့္ အတူတၾဲလုပ္ရာမႀ ဆရာ႒ကီး အတၪႂပၯတၨိကို ေရးသားရန္ ႒ကိႂးစား အားထုတ္႓ပီး ဆရာ႒ကီး အေဳကာင္း ေဆာင္းပၝး အမဵားအဴပား ေရးသားခဲ့သည္။

ေရႀႚေန ေလာကတၾင္ ေကဵာ္ဳကားေသာ ပုဂၢိႂလ္ တဦးဴဖစ္၍ ေရႀႚေန အသင္းတၾင္ ဒု-ဥကၠႉ ဴဖစ္သည္။ မံု႟ၾာ တင္ေ႟ၿ အမည္ဴဖင့္ 'ဴပစ္မႁဆိုင္ရာ ဥပေဒ' စာအုပ္ကို ေရးသား ဴပႂစုခဲ့သည္။

မဆလေခတ္ ၁၉၈၃ - ၈၄ မႀာ ႎိုင္ငံေရး အကဵဥ္းသားေတၾ အဖမ္းဆီး ခံရတဲ့အခၝတၾင္ (ပဲခူး႟ိုးမက ေရာက္လာတဲ့) ရဲေဘာ္ အားလံုးရဲႚ တရားခံ အကဵိႂးေဆာင္ အဴဖစ္ တရား႟ံုးေတာ္မႀာ ရဲဝ့ံေဴပာင္ေဴမာက္စၾာနဲႛ တုိက္ပၾဲဝင္ခဲ့တဲ့ ဴပည္သူႛ ဘက္ေတာ္သား တဦး ဴဖစ္ပၝသည္။

၈၈ ရႀစ္ေလးလံုး အေရးေတာ္ပံုတၾင္ စစ္႓ပီးေခတ္ႎႀင့္ လၾတ္လပ္ေရး ရ႓ပီးေခတ္ ေကဵာင္းသား သမဂၢ အဖၾဲႚဝင္ေဟာင္းမဵားႎႀင့္ လက္တၾဲ႓ပီး တုိက္ပၾဲဝင္ခဲ့သည္။ ဴမန္မာႎိုင္ငံ ေရႀႚေန အသင္းမႀာလည္း တုိက္ပၾဲဝင္ခဲ့သည္။

NLD စတင္ တည္ေထာင္စဥ္က ဗဟုိ ဦးစီးအဖၾဲႚဝင္ တဦးဴဖစ္ကာ ေဒၞေအာင္ဆန္းစုဳကည္ ဦးေဆာင္ေသာ အတတ္ပညာရႀင္ ၁၄ ဦးတၾင္ တဦး အပၝအဝင္ ဴဖစ္သည္။ မႎၩေလးတိုင္း NLD တာဝန္ခံ ဴဖစ္႓ပီး၊ အဖၾဲႚခဵႂပ္၏ တာဝန္မဵားကို တက္႔ကစၾာ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။

၁၉၉၀ ခုႎႀစ္၊ စက္တင္ဘာလတၾင္ ဴပည္သူလူထုအား မ႓ငိမ္မသက္ ဴဖစ္ေစရန္ လုပ္ေဆာင္မႁႎႀင့္ စင္႓ပိႂင္ အစိုးရ ဖၾဲႚစည္းရန္ ႒ကိႂးပမ္းမႁတုိႛေဳကာင့္ နဝတက ေထာင္ခဵခဲ့သည္။ ေထာင္ဒဏ္ကို ေနာက္ပိုင္းတၾင္ နဝတက ထပ္၍ တုိးခဲ့သည္။ ဦးတင္ေ႟ၿအား မည္သည္ေထာင္တၾင္ ထားသည္ကို မသိခဲ့ရေခဵ။ ၁၉၉၇ ခုႎႀစ္ အတၾင္းတၾင္ ႎႀလံုးေရာဂၝေဳကာင့္ ၂ ႒ကိမ္တိုင္ေအာင္ ေဆးဝၝး ကုသ ေပးခဲ့ရသည္ဟု နဝတက ထုတ္ေဖာ္ ေဴပာဆုိခဲ့သည္။

ဤသိုႛ နဝတ စစ္အာဏာရႀင္မဵား၏ ဖမ္းဆီး ေထာင္သၾင္း အကဵဥ္းခဵထားဴခင္း ခံေနရာက ၁၉၉၇ ခုႎႀစ္၊ ဇၾန္လ ၈ ရက္ တနဂႆေႎၾေနႛတၾင္ ဦးတင္ေ႟ၿ (မံု႟ၾာ) သည္ အသက္ ၆၇ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္တၾင္ ရန္ကုန္ ေဆး႟ံု႒ကီး၌ သူရဲေကာင္း ပီသစၾာ ကဵဆံုးသၾားခဲ့သည္။