မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းသားမဵား သပိတ္၊ ပထမ (၁၉၂၀)
ဴမန္မာ့ လၾတ္လပ္ေရး လႁပ္ရႀားမႁမႀာ အေရး ပၝတဲ့ ႎိုင္ငံေရး အလႀည့္အေဴပာင္း တရပ္ကို ေဖာ္ေဆာင္ကာ လၾတ္လပ္ေရး ရတဲ့ အထိ ဴမန္မာ လူထု တရပ္လံုးကို ဦးတည္ ေပးလိုက္တဲ့ ပထမ ေကဵာင္းသား သပိတ္ ေခၞ တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းသားမဵား သပိတ္၊ ပထမ (၁၉၂၀) အေဳကာင္း စုစည္း တင္ဴပ ထားတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
ပထမ ေကဵာင္းသား သပိတ္တၾင္ ပၝဝင္ခဲ့သည့္ ေကဵာင္းသား႒ကီးမဵား
တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းသားမဵား သပိတ္၊ ပထမ (၁၉၂၀)
ရန္ကုန္ ေကာလိပ္ႎႀင့္ ယုဒသန္ ေကာလိပ္ ေကဵာင္းသား တုိႚက ဦးေဆာင္၍ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ ကုိ ကန္ႚကၾက္သည့္ သပိတ္ ဴဖစ္သည္။ ယင္းဥပေဒ မဴပႉာန္းမီ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံ၌ ရႀိေသာ ရန္ကုန္ ေကာလိပ္ႎႀင့္ ယုဒသန္ ေကာလိပ္ တုိႚမႀာ အိႎၬိယ ႎုိင္ငံ ကာလကတၨား တကၠသုိလ္၏ လက္ေအာက္ခံမဵား ဴဖစ္ဳကသည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံ အတၾက္ သီးသန္ႚ တကၠသုိလ္ တခု ထူေထာင္ ေပးရန္ ဴမန္မာ တုိင္းရင္းသား တုိႚက မဳကာခဏ ေတာင္းဆုိ ခဲ့ဳကသည္။ သုိႚဴဖစ္၍ ရန္ကုန္ ေကာလိပ္ႎႀင့္ ယုဒသန္ ေကာလိပ္ ႎႀစ္ခုကုိ ေပၝင္း၍ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ အဴဖစ္ တုိးဴမၟင့္ ေပးသည့္ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ (The University Act of 1920) ထၾက္ေပၞ လာသည္။ ယင္း ဥပေဒကုိ ဴပည္သူ လူထုက ေဝဖန္ႎုိင္ရန္ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ဇၾန္လ အတၾင္း တုိင္းဴပည္သုိႚ ေဳကညာသည္။ နယ္ခဵဲႚ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရသည္ မလၾဲမေရႀာင္ သာ၍ သီးဴခား တကၠသုိလ္ တည္ေထာင္ေရး ရေသာေဳကာင့္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ တၾင္ အထက္တန္း ပညာ သင္ဳကားေရးကုိ ကန္ႚသတ္ ခဵႂပ္ခဵယ္ ထားသည့္ အခဵက္ မဵားကုိ ထည့္သၾင္း ထားသည္။ တကၠသုိလ္ တည္ေထာင္ ေပးသည္ကုိ ႒ကိႂက္ေသာ္လည္း ဥပေဒပၝ အခဵက္အခဵႂိႚကုိ ဴပည္သူ လူထုက မေကဵနပ္ ဳကေပ။ ဴပည္သူ လူထုက အထူး မေကဵနပ္သည့္ အခဵက္ မဵားမႀာ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္သည္ ေကဵာင္းအိပ္ ေကဵာင္းစား ေနရမည္ ဆုိသည့္ အခဵက္ႎႀင့္ တကၠသုိလ္ အုပ္ခဵႂပ္ေရးႎႀင့္ သင္ဳကားေရးကုိ ႓ဗိတိသ႖ လူမဵႂိး အရာရႀိ မဵားက ခဵႂပ္ကုိင္ ထားဳကသည့္ အခဵက္ ဴဖစ္သည္။ ထုိစဥ္က တကၠသုိလ္တၾင္ ေကဵာင္းအိပ္ ေကဵာင္းသား ဆုိလ႖င္ ေငၾေဳကး ခဵမ္းသာ သူႎႀင့္ အရာရႀိ႒ကီး မဵား၏ သားသမီး မဵားသာ ေနႎုိင္မည့္ အေဴခအေနမဵႂိး ဴဖစ္သည္။ ထုိႚေဳကာင့္ အထက္တန္း ပညာကုိ လၾယ္ကူစၾာ မရႎုိင္ ေစရန္၊ မတတ္ ေဴမာက္ႎုိင္ ေစရန္ ပိတ္ပင္ ထားသည္ဟု ယုံဳကည္ ေသာေဳကာင့္ ကန္ႚသတ္ ခဵႂပ္ခဵယ္မႁ မဵားကုိ ဴပင္ဆင္ ေပးရန္ ေတာင္းဆုိ ခဲ့ဳကသည္။
ဴမန္မာ ႎုိင္ငံကုိ အဂႆလိပ္ နယ္ခဵဲႚတုိႛ သိမ္းပုိက္ ႓ပီးစ ကာလ မဵားတၾင္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံ၌ ဴမန္မာစာကုိ ေရးတတ္ ဖတ္တတ္ သူမႀာ လူ တရာလ႖င္ ၈၅ ဦးခန္ႛ ရိႀေသာ္လည္း ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ကာလ တဝုိက္ တၾင္မူ ဴမန္မာစာ ေရးတတ္ ဖတ္တတ္သူ ဦးေရမႀာ တရာလ႖င္ ၃၅ ဦး ခန္ႛသာ ရိႀေတာ့သည္ အထိ ေလဵာ့နည္း ကဵဆင္း သၾားခဲ့ ရသည္။ ထုိသုိႛ ဴမန္မာ့ ပညာေရး ေလာက တခုလုံး ခ႗တ္႓ခံႂ ကဵေန ရသည့္ အခဵိန္တၾင္ ထို တကၠသုိလ္ ဥပေဒ မူဳကမ္းကုိ အဂႆလိပ္ အစုိးရက ေရးဆၾဲ ထုတ္ဴပန္ ခဲ့ဴခင္း ဴဖစ္သည္။ ထိုေဳကာင့္ ဴပည္သူ လူထုသည္ လူထု အစည္းအေဝးပၾဲ မဵားဴဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ေဆာင္းပၝး မဵားဴဖင့္ လည္းေကာင္း တကၠသုိလ္ ဥပေဒ ပၝ မေကဵနပ္ ခဵက္မဵား အေပၞ စစ္ေဆး ေဝဖန္ တင္ဴပ ခဲ့ဳကသည္။ ဤသုိႚ အမဵႂိးမဵႂိး ကန္ႚကၾက္သည့္ ဳကားမႀပင္ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ဳသဂုတ္လ ၂၈ ရက္ေနႚတၾင္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံ ဥပေဒဴပႂ ေကာင္စီမႀ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ ကုိ လက္ခံ အတည္ ဴပႂခဲ့သည္။ ယင္းဥပေဒ စတင္ အာဏာ တည္သည့္ ေနႚမႀာ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ ဴဖစ္သည္။
ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ စတင္ အာဏာ တည္သည့္ေနႚ ေနာက္ႎႀစ္ ရက္ေဴမာက္ ဴဖစ္ေသာ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၃ ရက္ေနႚတၾင္ ရန္ကုန္ ေကာလိပ္မႀ ေကဵာင္းသား႒ကီး ၁၁ ဦး တုိႚသည္ ေ႟ၿတိဂုံ ရင္ဴပင္ စေနေထာင့္၌ ေတၾႚဆုံ၍ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ ကုိ သပိတ္ေမႀာက္ရန္ သစၤာဆုိ အဓိႉာန္ ဴပႂဳကသည္။ ယင္း ေကဵာင္းသား႒ကီး မဵားမႀာ -
၁။ ေကညီပိတ္
၂။ ထၾန္းဝင္း
၃။ ေဖသိန္း
၄။ ဘခင္
၅။ ဘရႀင္ (သံတၾဲ)
၆။ ဘရႀင္ (ထားဝယ္)
၇။ ဘဦး
၈။ ဘုိးကၾန္း
၉။ လႀတင္
၁၀။ ေမာင္ဧ
၁၁။ ေအာင္ဒင္ - တုိႚ ဴဖစ္ဳကသည္။
အထက္ပၝ ေကဵာင္းသား ၁၁ ဦးတိုႚ ၂ နာရီ ေကဵာ္တိုင္ အ႒ကိတ္အနယ္ ေဆၾးေႎၾး ႓ပီးေနာက္ ေအာက္ပၝ တုိႚကို တညီတႌၾတ္တည္း ဆံုးဴဖတ္ခဵက္မဵား အဴဖစ္ ခဵမႀတ္ ခဲ့သည္။
၁။ တကၠသိုလ္ပင္ ရႀိေနလိမ့္ ကစား ေကဵာင္းသားမဵား မရႀိလ႖င္ အခဵည္းႎႀီးတည္း။ ေ႟ၿေကဵာင္း ေဴပာင္ေဴပာင္ ဝမ္းေခၝင္ေခၝင္ တည္းဟု ယူဆကာ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ ကို ကန္ႚကၾက္ တိုက္ဖဵက္သည့္ အေနႎႀင့္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေကာလိပ္ေကဵာင္းႎႀင့္ ယုဒသန္ ေကာလိပ္ေကဵာင္း ႎႀစ္ေကဵာင္းကို သပိတ္ေမႀာက္ ဳကရန္ႎႀင့္။
၂။ ၁၉၂၀ ခုႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၄ ရက္ စေနေနႚ၌ ထိုေကာလိပ္ ေကဵာင္း ႎႀစ္ေကဵာင္းမႀ ေကဵာင္းသား ေပၝင္းစံု အစည္းအေဝး တခု ေခၞယူ၍ နယ္ခဵဲႚ အစိုးရအား ဆန္ႚကဵင္ သပိတ္ေမႀာက္ တုိက္ပၾဲ ဆင္မည့္ အေဳကာင္းကို တင္ဴပ အဆံုးဴဖတ္ အတည္ ဴပႂရန္ တုိႚပင္ ဴဖစ္သည္။
ထုိပထမ ဆယ့္တစ္ဦးမႀာ ၁၉၂၀ ဒီဇင္ဘာ လ ၃ ရက္ ေ႟ၿတိဂုံ ေစတီေတာ္ ရင္ဴပင္ ေပၞ၌ ပထမဆုံး ေတၾႚဆုံ၍ သပိတ္ ေမႀာက္ရန္ ဆုံးဴဖတ္ ဳကသူမဵား ဴဖစ္႓ပီး၊ ဒီဇင္ဘာလ ၄ ရက္ေနႛ ဗဟန္း ဦးအရိယေကဵာင္း အစည္းအေဝးတၾင္ ေခၝင္းေဆာင္ ၁၅ ဦး တုိးလာ ခဲ့ရာ အဆုိပၝ ပုဂၢိႂလ္မဵားမႀာ (၁၂) ကုိလႀစိန္၊ (၁၃) ကုိဘတင္၊ (၁၄) ကုိဴမ (အာဇာနည္ ေခၝင္းေဆာင္႒ကီးသခင္ဴမ)၊ (၁၅) ကုိဴမင္ႚ (အမဵႂိးသားေနႚ သတ္မႀတ္ရန္ အဆုိဴပႂ ခဲ့သူ) ၊ (၁၆) ကုိဖုိး ကဵား (အမဵႂိးသားပညာဝန္)၊ (၁၇) ကုိစုိးဝင္း၊ (၁၈) ကုိဖုိးလတ္၊ (၁၉) ကုိထၾန္းေဖ၊ (၂၀) ကုိဘဟန္၊ (၂၁) ကုိဘေကဵာ္၊ (၂၂) ကုိလူေဖဝင္း (အ႓ငိမ္းစား ႌၿန္ဳကားေရးဝန္၊ ေရႀးေဟာင္း သုေတသန)၊ (၂၃) ကုိေမာင္ကုိ၊ (၂၄) အီးေမာင္စိန္၊ (၂၅) အင္န္စီဆင္း၊ (၂၆) မစၤတာဘုိႚစ္ တုိႛ ဴဖစ္ဳကသည္။
ထိုေကဵာင္းသား အစည္းအေဝး ႒ကီးမႀ ေအာက္ပၝ တုိက္ပၾဲဝင္ ဆံုးဴဖတ္ခဵက္ မဵားကို တညီတႌၾတ္တည္း ဆံုးဴဖတ္ ဴပဌာန္း လိုက္ဳကသည္။
၁။ ၁၉၂၀ ခုႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၇ ရက္ေနႚ အဂႆၝေနႚ၌ ဴမန္မာ လက္ေထာက္ ဘုရင္ခံ ဖုတ္တေစၽ ဆာရယ္ဂဵီနယ္ ကရက္ေဒၝက္သည္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ လာေရာက္႓ပီး သကာလ ဴမန္မာဴပည္တၾင္ သီးသန္ႚ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္း႒ကီး ဖၾင့္႓ပီးေဳကာင္း ေကဵညာေသာ အခၝ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ႎႀင့္ ယုဒသန္ ေကာလိပ္၊ ထုိ ေကာလိပ္ ေကဵာင္းႎႀင့္ ေကဵာင္းရႀိ ေကဵာင္းသား ႒ကီးမဵား တုိႚက မိမိတိုႚ စာအုပ္ မဵားကို ေပၾႚပိုက္၍ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းကို သပိတ္ေမႀာက္ တိုက္ပၾဲ ဆင္ႎၾဲ သည္ဟု ေအာ္ဟစ္ ခုန္ေပၝက္ကာ ေကဵာင္းသားမဵား တညီတႌၾတ္တည္း ထၾက္ခၾာ လာဳကရန္။
၂။ ဤသိုႚဴဖင့္ သပိတ္ေမႀာက္ တုိက္ပၾဲ ဆင္႓ပီး ကာမႀ ထို ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ သည္ ဴမန္မာ လူမဵႂိးမဵား အထက္တန္း ပညာ သင္ဳကားေရး အတၾက္ တံခၝးပိတ္ ဝၝဒ ကဵင့္သံုး ထားသည့္ နစ္နာ ခဵႂပ္ခဵယ္ ထားေသာ အခဵက္အလက္မဵား တုိႚကို ဴပန္လည္ ဴပႂဴပင္ ေပးရန္ ႓ဗိတိသ႖ နယ္ခဵဲႚ ဴဗႃ႟ိုကရက္ အစိုးရသိုႚ အေရးဆို ေဆာင္႟ၾက္ရန္ႎႀင့္။
၃။ ဴပႂဴပင္ေပးရန္ တရားေသာ ေတာင္းဆို ထားသည့္ အခဵက္ မဵားကို နယ္ခဵဲႚ တုိႚက ဴပႂဴပင္၍ မေပး သမ႖ ကာလ ပတ္လံုး ေကဵာင္းဴပန္၍ မတက္ ေရာက္ဳကရန္ တုိႚပင္ ဴဖစ္ပၝသည္။
အထက္ပၝ ေကဵာင္းသား႒ကီး မဵား၏ ဦးေဆာင္မႁဴဖင့္ ရန္ကုန္ ေကာလိပ္ႎႀင့္ ယုဒသန္ ေကာလိပ္ တုိႚမႀ ေကဵာင္းသားမဵားက ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ ပၝ မေကဵနပ္ ခဵက္မဵားကုိ ကန္ႚကၾက္သည့္ သပိတ္ေမႀာက္ ပၾဲကုိ အေဴခအေန အေဳကာင္းေဳကာင္း အရ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ဒီဇင္ဘာ ၅ ရက္ေနႚတၾင္ ေစာ႓ပီး စတင္ လုိက္ဳကသည္။ ဗဟန္းရႀိ ဆရာေတာ္ ဦးအရိယ (ေ႟ၿကဵင္) ေကဵာင္းတုိက္မႀာ သပိတ္ စခန္း ဴဖစ္သည္။ ေကဵာင္းသား ကုိယ္စားလႀယ္ ၂၆ ဦး ပၝေသာ သပိတ္ေမႀာက္ ေကာ္မတီက သပိတ္ကုိ ႒ကီးဳကပ္ ေပးသည္။
ဒီဇင္ဘာလ ၈ ရက္ေနႚတၾင္ သပိတ္ေမႀာက္ ေကဵာင္းသား မဵားသည္ အတၾင္းဝန္ ႟ံုးသုိႚ လႀည့္လည္ ေ႔ကးေဳကာ္ ဆႎၬ ဴပဳကသည္။ ထိုအခၝ ပညာမင္း႒ကီး မက္ဟန္းတားက မိမိ ႟ံုးခန္း ဴပတင္းေပၝက္မႀ ဳကည့္၍ ႓ပံႂးလဵက္ "ဒၝဟာ မဳကာခင္ ႓ငိမ္းသၾားမယ္ ေကာက္႟ိုး မီးကေလးပဲ" ဟု မႀတ္ခဵက္ ခဵခဲ့သည္။ မက္ဟန္းတား၏ ေဟာကိန္းသည္ တက္တက္ဆင္ေအာင္ လၾဲမႀား ခဲ့ေပသည္။ ယင္း ေကဵာင္းသား သပိတ္မႀ စတင္ ေလာင္က႗မ္း ခဲ့ေသာ မီးသည္ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံ အေပၞ လၾမ္းမိုး ခဲ့ေသာ ႓ဗိသ႖ နယ္ခဵဲႚ စနစ္ အေဆာက္အအံုအား အ႓ပီး အတိုင္ ဖုတ္ကဵဥ္း သ႓ဂိႂလ္ရန္ ဴမန္မာႎိုင္ငံ အႎႀံႚ ဴပန္ႎႀႚံ ခဲ့သည္။ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသားမဵား သပိတ္ေမႀာက္႓ပီး တပတ္ အဳကာတၾင္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ ႎႀင့္တကၾ တႎုိင္ငံ လုံးမႀ အထက္တန္းႎႀင့္ အလယ္တန္းေကဵာင္း အခဵႂိႚလည္း ပၝဝင္ လာသဴဖင့္ အေထၾေထၾ ေကဵာင္းသား သပိတ္႒ကီး ဴဖစ္လာသည္။ အဂႆလိပ္ နယ္ခဵဲႚ အစိုးရလည္း တုန္လႁပ္ ေဴခာက္ဴခား သၾား႓ပီး၊ အိႎၬိယရႀိ အဂႆလိပ္ ဘုရင္ခံခဵႂပ္ထံ ၁၄ ရက္ တပတ္ အစီရင္ခံစာ တင္သၾင္း ရာတၾင္ တကၠသိုလ္ သပိတ္ ေမႀာက္သည့္ အေရးကို ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူ ႎႀိမ္ႎႀင္းဴခင္း မဴပႂလ႖င္ ဴမန္မာဴပည္ကို လက္လၾတ္ ရလိမ့္ မည္ဟု ေရးသား တင္သၾင္း ခဲ့သည္။
သပိတ္ အစတၾင္ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ ပၝ ခဵႂိႚယၾင္းခဵက္မဵား ဴပင္ေပးရန္ ေတာင္းဆုိလၿာကုိ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ အဓိပတိထံ သပိတ္ေမႀာက္ ေကဵာင္းသားထုက ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၉ ရက္ေနႚစဲၾဴဖင့္ တင္ဴပ ခဲ့ဳကသည္။ သုိႚေသာ္ ေနာက္ပုိင္း ေရာက္ေသာ္ ေကဵာင္းသားထု၏ လုိလားခဵက္ မဵားကုိ လုိက္ေလဵာသည္ ဴဖစ္ေစ၊ မလုိက္ ေလဵာသည္ ဴဖစ္ေစ နယ္ခဵဲႚ အစုိးရက တည္ေထာင္ ေပးသည့္ တကၠသုိလ္သုိႚ ဆက္ မတက္ရန္ အထိ ဆုံးဴဖတ္ ဳကသည္။ နယ္ခဵဲႚ အစုိးရက ေကဵာင္းသား မဵားကုိ အစုလုိက္ အ႓ပံႂလုိက္ ေကဵာင္းထုတ္သည့္ နည္းဴဖင့္ ႓ဖိႂခၾဲ ဳကည့္သည္ မရ၊ ေကဵာင္းသား အမဵားစုက ေကဵာင္းဴပန္ မတက္ဘဲ အမဵႂိးသား ေကဵာင္းမဵား တည္ေထာင္ ဳကသည္။ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္သုိႚ လုံးဝ ဴပန္မတက္ ဳကသည့္ ရာသက္ပန္ သပိတ္ေမႀာက္ သူမဵားပင္ ရႀိခဲ့သည္။
တကၠသုိလ္ သပိတ္သည္ အသၾင္အဴပင္ အားဴဖင့္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ ပၝ ခဵႂိႚယၾင္းခဵက္ မဵားကုိ ဆန္ႚကဵင္သည့္ သပိတ္ ဴဖစ္ေသာ္လည္း အႎႀစ္သာရမႀာ နယ္ခဵဲႚ အစုိးရႎႀင့္ နယ္ခဵဲႚ စနစ္ကုိ ဆန္ႚကဵင္ ေတာ္လႀန္သည့္ သပိတ္ ဴဖစ္သည္။ ပညာေရး ေတာင္းဆုိခဵက္မဵား သက္သက္ဴဖင့္ သပိတ္႒ကီး ႟ုတ္တရက္ ေပၞေပၝက္ ခဲ့ရ ေသာ္လည္း အေဴခခံ အေဳကာင္းရင္းမႀာ နယ္ခဵဲႚ အရင္းရႀင္ တုိႚ၏ စုိးမုိး ခဵယ္လႀယ္မႁကုိ လုံးဝ မေကဵနပ္ ေတာ့သည့္ အခဵက္ေဳကာင့္ ဴဖစ္သည္။ ဤ သပိတ္သည္ ဴမန္မာ တုိင္းရင္းသား တုိႚက စနစ္တကဵဴဖင့္ စည္း႟ုံး၍ နယ္ခဵဲႚ အစုိးရကုိ ပထမဆုံး ထိထိေရာက္ေရာက္ ေတာ္လႀန္သည့္ သပိတ္ ဴဖစ္သည္။ ထုိစဥ္က ဂဵီစီဘီေအ ဦးေအာင္သည့္ ဝံသာႎု လႁပ္ရႀားမႁႎႀင့္ ဆက္စပ္ ေန႓ပီး ထုိလႁပ္ရႀားမႁ၏ ေရာင္ဴပန္ ဟပ္မႁလည္း ဴဖစ္သည္။ ေကဵာင္းသားထုႎႀင့္ ဴပည္သူ တုိႚ၏ ေပၝင္းစည္းမႁ ကုိလည္း ေတၾႚရသည္။ ထုိႚေဳကာင့္ အမဵႂိးသားေရး လႁပ္ရႀားမႁ ဟုလည္း ဆုိႎိုင္သည္။
တကၠသိုလ္ သပိတ္၏ လတ္တေလာ အကဵႂိး သက္ေရာက္မႁမႀာ အမဵႂိးသား ပညာေရး ေကာင္စီ၊ အမဵႂိးသား ေကာလိပ္ႎႀင့္ အမဵႂိးသား အထက္တန္း ေကဵာင္းမဵား ေပၞလာဴခင္း ဴဖစ္သည္။ ထုိသုိႚ အမဵႂိးသား ပညာေရး စနစ္ ေပၞလာ၍ အမဵႂိးသား ယဥ္ေကဵးမႁႎႀင့္ ဴမန္မာ စာေပတုိႚ ဴပန္လည္ ရႀင္သန္ ဖၾႚံ႓ဖိႂး လာ႟ုံမက မဵႂိးခဵစ္ စိတ္လည္း ပုိ၍ ႒ကီးထား လာသည္။ နယ္ခဵဲႚ အစုိးရကုိ ေတာ္လႀန္ ရမည္ ဆုိသည့္ ရဲစိတ္ကုိ ေမၾးေပး႓ပီး ရဲေဆး တင္ေပးသည့္ သပိတ္လည္း ဴဖစ္သည္။ သုိႚဴဖစ္၍ ဴပည္သူ လူထုကုိ ႎိုင္ငံေရး မဵက္စိ ဖၾင့္ေပးေသာ သပိတ္ဟု ဆုိႎုိင္သည္။ ဤသပိတ္ အ႓ပီးတၾင္ ႎုိင္ငံေရး အသိတရား ပုိမုိ ႎုိးဳကား လာေသာေဳကာင့္ ဒုိင္အာခီ အုပ္ခဵႂပ္ေရးထက္ အဆင့္ဴမင့္ေသာ ဟုမ္း႟ူး ေခၞ ကုိယ္ပုိင္ အုပ္ခဵႂပ္ေရး၊ ထုိႚေနာက္ လုံးဝ လၾတ္လပ္ေရး အထိ တုိးတက္ ေတာင္းဆုိ ခဲ့ဳကသည္။ ေနာက္ပုိင္းတၾင္ တကၠသုိလ္ ဥပေဒ အခဵႂိႚကုိ နယ္ခဵဲႚ အစုိးရက မသိမသာ ဴပႂဴပင္ ေပးခဲ့ ရသည့္ အကဵႂိးဆက္ ကုိလည္း ရရႀိ ခဲ့သည္။ ဤ သပိတ္ ေမႀာက္သည့္ ေနႚကုိ အမဵႂိးသားေနႚဟု သတ္မႀတ္႓ပီး အမဵႂိးသား ေအာင္ပၾဲေနႚ အခမ္းအနား ကဵင္းပ ေပးဴခင္း အားဴဖင့္ မဵႂိးခဵစ္စိတ္ကုိ ဆက္လက္ ရႀင္သန္ ႒ကီးထၾား ေစသည္ ႎႀင့္အမ႖ နယ္ခဵဲႚ ဆန္ႚကဵင္ေရးႎႀင့္ လၾတ္လပ္ေရး လႁပ္ရႀားမႁ အရႀိန္အဟုန္သည္ ပုိ၍ ဴမင့္မား ခဲ့သည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ေရရႀည္တၾင္ လၾတ္လပ္ေရး ရသည္ထိ အေထာက္အကူ ဴပႂသည့္ သပိတ္႒ကီး ဴဖစ္သည္။
အကိုးအကား
၁။ 'ကိုလုိနီေခတ္ ဴမန္မာ့ သမိုင္း အဘိဓာန္' - ဴမဟန္၊ ၂၀၀၀ ခုႎႀစ္ တတိယ အ႒ကိမ္ထုတ္၊ တကၠသိုလ္မဵား သမိုင္း သုေတသန ဌာန၊ ဂဵီအီးစီ (ပညာေရး) သမဝၝယမ အသင္း။
၂။ Weekly Eleven News ကၾန္ရက္စာမဵက္မႀ 'ဴမန္မာ့ လၾတ္လပ္ေရး၏ အဴမႂေတ (သုိႚမဟုတ္) အမဵႂိးသားေနႚ' အေဳကာင္း တင္ဴပခဵက္၊ www.weeklyeleven.com
၃။ 'ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာႎိုင္ငံ သမိုင္းဝင္ စာခဵႂပ္ စာတမ္းမဵား' - ရဲေဘာ္ လႀမဵႂိး၊ နံသာတုိက္၊ ပထမအ႒ကိမ္၊ ၁၉၆၈။
၄။ 'အမဵႂိးသားေနႚ ဥဒၝန္း'၊ အေတၾးအဴမင္ စာစဥ္ ၁၀၆၊ ၁၉၉၄၊ ဒီဇင္ဘာ။