မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
လူထု ဦးလႀ [၁၉၁၀ - ၁၉၈၂]
၂၀၀၅ ခု၊ ဇူလိုင္ထုတ္ ရာဴပည့္ ဦးစိုးႌၾန္ႚ စုစည္း တည္းဴဖတ္တဲ့ '၂၀ ရာစု ဴမန္မာ စာေရး ဆရာ ၁၀၀ အတၪႂပၯတၨိ အကဵႂဥ္း' စာအုပ္မႀ စာေရးေတၾရဲႚ အတၪႂပၯတၨိ အကဵႂဥ္း ေတၾကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
လူထု ဦးလႀ [၁၉၁၀ - ၁၉၈၂]
ပဲခူးတုိင္း ေညာင္ေလးပင္ ႓မိႂႚနယ္ ပုစၾန္ေဴမာင္း ႟ၾာတၾင္ အဖ ကုန္သည္ ဦးပု၊ အမိ ေဒၞခုိင္ တုိႚမႀ ၁၉၁၀ ခု ဇန္နဝၝရီ ၁၉ ရက္ ဗုဒၭဟူးေနႚ နံနက္ ၇:၄၅ နာရီတၾင္ ေမၾးဖၾားသည္။ ေမၾးခဵင္း သုံးေယာက္တၾင္ အငယ္ဆုံး ဴဖစ္သည္။ အမည္ရင္းမႀာ ေမာင္လႀ ဴဖစ္သည္။ ပုစၾန္ေဴမာင္း႟ၾာ ဆရာ ဦးေဖခုိင္ ေကဵာင္းတၾင္ ၄ တန္းအထိ ပညာ သင္ယူ ခဲ့သည္။ ၁၉၂၆ တၾင္ ေညာင္ေလးပင္႓မိႂႚ အာစီအမ္ (႟ုိမန္ကက္သလစ္ သာသနာဴပႂ) ေကဵာင္းမႀ ခုနစ္တန္း ေအာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၃၀ ဴပည့္ႎႀစ္တၾင္ ရန္ကုန္ အစုိးရ အထက္တန္း ေကဵာင္းမႀ ၁၀ တန္း ေအာင္ခဲ့သည္။
ဆယ္တန္း ေအာင္႓ပီးေနာက္ စာရင္းကုိင္ စာေရး သင္တန္း တက္ခဲ့သည္။ ထုိသုိႚတက္ေနရင္း မႀာပင္ လူငယ္မဵား ႒ကီးပၾားေရး အသင္း သတင္းမဵားကုိ သတင္းစာ မဵားသုိႚ ေပးပုိႚ ခဲ့သည္။ ၁၉၃၁ တၾင္ ေဘာလုံးသမား တဦး အဴဖစ္ ဴမႃနီစီပယ္တၾင္ ရာဴပတ္ အင္စပက္ေတာ္ ဝင္လုပ္ ခဲ့သည္။ တ႓ပိႂင္တည္း မႀာပင္ လူငယ္မဵား ႒ကီးပၾားေရး အသင္းတုိက္ စာဳကည့္တုိက္မႀႃး၊ လူငယ္မဵား ႒ကီးပၾားေရး အသင္း ညေကဵာင္း ဆရာ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ ခဲ့သည္။ ၁၉၃၂ တၾင္ "႒ကီးပၾားေရး မဂၢဇင္း" ထုတ္ေဝသည့္ အခၝ စာ စေရး ခဲ့သည္။ ၁၉၃၃ တၾင္ "႒ကီးပၾားေရး လမ္းႌၿန္ မဂၢဇင္း" ထုတ္ေဝသည့္ အခၝတၾင္ "႒ကီးပၾားေရး မဂၢဇင္း" ကုိ မႎၩေလးသုိႚ ေဴပာင္းေ႟ၿႚ ထုတ္ေဝ ခဲ့သည္။ စစ္အတၾင္း၌ မဂၢဇင္း ရပ္ဆုိင္း ထား႓ပီး ကုိယ္ပုိင္ စာအုပ္မဵား ႟ုိက္ႎႀိပ္ ထုတ္ေဝခဲ့သည္။ ထုိကာလ အထိ '႒ကီးပၾားေရး ေမာင္လႀ'၊ '႒ကီးပၾားေရး အယ္ဒီတာ ေမာင္လႀ' ကေလာင္ အမည္မဵားကုိ အသုံးဴပႂ ခဲ့သည္။
လူထု ဂဵာနယ္ ၁၅ ရက္ တ႒ကိမ္ထုတ္ကုိ ၁၉၄၅ တၾင္ လည္းေကာင္း၊ လူထု သတင္းစာကုိ ၁၉ ဧ႓ပီ ၁၉၄၆ တၾင္ လည္းေကာင္း စတင္ ထုတ္ေဝေသာ အခၝ "လူထုဦးလႀ" ကေလာင္ အမည္ တၾင္လာ ခဲ့သည္။ ၁၀၉၅၁ - ၅၂ တၾင္ လူထု ဂဵာနယ္ႎႀင့္ သတင္းစာကုိ ပူးတၾဲ ထုတ္ေဝ ခဲ့သည္။ ထုိအခၝမႀ စ၍ သတင္းစာ ဂဵာနယ္ လုပ္ငန္းကုိ ေဇာက္ခဵ လုပ္ကုိင္ ခဲ့သည္မႀာ ၇ ဇူလုိင္ ၁၉၆၇ တၾင္ လူထု သတင္းစာ ရပ္ဆုိင္း သၾားခဲ့သည္ အထိပင္ ဴဖစ္သည္။ ထုိႚေနာက္ပုိင္းတၾင္ လုံးခဵင္း စာအုပ္မဵား ကုိသာ ဆက္တုိက္ ေရးထုတ္ ခဲ့သည္။
စာေပႎႀင့္ လူထု လူတန္းစား အဖၾဲႚအစည္း မဵားတၾင္ ပၝဝင္ ခဲ့သည္။ စာေရးဆရာ အသင္း အမႁေဆာင္ (၁၉၃၇) မႎၩေလး အာဇာနည္ ၁၇ ဦး စဵာပနသုိႚ စာေရးဆရာ အသင္း ကုိယ္စားလႀယ္ (၁၉၃၈) ၊ ဂဵပန္ေခတ္ စာေရးဆရာ အသင္း အေဝးေရာက္ အမႁေဆာင္၊ အာရႀ လူငယ္ အသင္း ခ႟ုိင္ ဥကၠႉ (၁၉၄၃)၊ အထက္ ဴမန္မာႎုိင္ငံ ဖဆပလ အဖၾဲႚ ဝၝဒ ဴဖန္ႚခဵိေရးမႀႃး (၁၉၄၅)၊ အထက္ ဴမန္မာႎုိင္ငံ စာေရးဆရာ အသင္း ဥကၠႉ (၁၉၄၇)၊ ဗထူး အားကစားကၾင္း ဒုတိယ ဥကၠႉ (၁၉၅၀) တာဝန္ မဵားကုိ ထမ္းေဆာင္ ခဲ့သည္။ ဂဵပန္ေခတ္ အာရႀလူငယ္ အသင္း ခ႟ုိင္ ဥကၠႉ လုပ္ခဲ့ ေသာေဳကာင့္ ၁၉၄၅ တၾင္ ႓ဗိတိသ႖ နယ္ခဵဲႚ၏ အဖမ္းဆီး ခံရဴခင္း အပၝအဝင္၊ ဖဆပလေခတ္၊ မဆလ ေခတ္တိုႚ၌ ၅ ႒ကိမ္တိတိ ဖမ္းဆီး ခံခဲ့ ရသည္။
သတင္းစာႎႀင့္ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး ကုိယ္စားလႀယ္ အဴဖစ္ ၁၉၅၂ တၾင္ ဆုိဗီယက္၊ တ႟ုတ္၊ ခဵက္၊ အေရႀႚဂဵာမနီ၊ ၁၉၅၇ တၾင္ သီရိလကႆာ၊ ၁၉၆၀ တၾင္ အဂႆလန္၊ ဴပင္သစ္ႎႀင့္ အေနာက္ ဂဵာမနီ၊ ဂဵပန္၊ ၁၉၆၂ တၾင္ အင္ဒုိနီးရႀား ႎုိင္ငံ မဵားသုိႚ သၾားေရာက္ ခဲ့သည္။
သတင္းစာ ဆရာ၊ စာေရးဆရာ ဴဖစ္သည္ႎႀင့္ ေလဵာ္ညီစၾာပင္ စာမဵႂိးစုံ ေရးသား ခဲ့သည္။ ဆုိဗီယက္ ႟ုရႀား (၁၉၃၈)၊ ထိပ္ဆုံးသုိႚ (၁၉၄၀)၊ ႟ၿံႚႎႀင့္ စစ္သား (၁၉၄၂)၊ ပန္းႎႀင့္ စစ္သား (၁၉၄၂) စသည့္ ဘာသာဴပန္ စာအုပ္မဵား၊ ေလႎႀင့္ အတူ (၁၉၅၇)၊ ေထာင္ႎႀင့္ လူသား (၁၉၅၇)၊ ေလႀာင္ခဵႂိင့္ထဲမႀ ငႀက္ငယ္မဵား (၁၉၅၈)၊ အားလုံး ေကာင္းဳကရဲႚလား (၁၉၅၉)၊ စစ္၊ အခဵစ္ႎႀင့္ ေထာင္ (၁၉၆၀)၊ စစ္႓ပီးစက ေထာင္တံခၝး (၁၉၆၈) စသည့္ ေထာင္ အေတၾႚအ႒ကံႂ စာအုပ္မဵား၊ ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္မႀ စ၍ ထုတ္သည့္ ကရင္ပုံဴပင္မဵား (၁၉၆၂ - ၆၆)၊ ရခုိင္ ေကဵးလက္ ပုံဴပင္မဵား (၁၉၆၃ - ၆၈)၊ မၾန္ ပုံဴပင္မဵား (၁၉၆၄ - ၆၈)၊ ဴမန္မာ ပုံဴပင္မဵား (၁၉၆၅ - ၆၈)၊ လီဆူး ပုံဴပင္မဵား (၁၉၆၈)၊ ရဝမ္ ပုံဴပင္မဵား (၁၉၇၀)၊ လုိင္းေနာင္ နာဂ ပုံဴပင္မဵား (၁၉၇၁) စသည့္ တုိင္းရင္းသား ပုံဴပင္ စာအုပ္မဵား၊ ဂဵပန္ဴပည္ တေခၝက္ (၁၉၆၂)၊ အင္ဒုိနီးရႀား အေနာက္မႀ အေရႀႚသုိႚ (၁၉၆၃)၊ နာဂ ေတာင္တန္း တေစ့တေစာင္း (၁၉၆၇) ခရီးသၾား စာအုပ္မဵား၊ သတင္းစာမဵားသည္ သမိုင္းကုိ ေဴပာေနဳကသည္ (၁၉၆၃)၊ သတင္းစာမဵား ေဴပာဴပတဲ့ စစ္တၾင္း ဴမန္မာဴပည္ [ေလးတၾဲ] (၁၉၆၈)၊ သတင္းစာမဵား ေဴပာဴပတဲ့ စစ္႓ပီးစ ဴမန္မာဴပည္ [ပထမတၾဲ] (၁၉၆၉) စသည့္ သမုိင္းႎႀင့္ သတင္းစာ မႀတ္တမ္း စာအုပ္မဵား၊ က႗န္ေတာ္ ဴဗႃ႟ုိကရက္ (၁၉၇၀)၊ က႗န္ေတာ္ စတီးပၾဲစား (၁၉၇၀)၊ က႗န္ေတာ္ သတင္းေထာက္ (၁၉၇၁)၊ က႗န္ေတာ္ ဴမင္းသမား (၁၉၇၂) စသည့္ "က႗န္ေတာ္ ......" စာအုပ္ မဵားမႀာ ထင္ရႀားသည္။
'ေထာင္ႎႀင့္ လူသား' ဴဖင့္ ၁၉၅၇ ခုႎႀစ္ စာေပဗိမာန္ စာပေဒသာဆု၊ 'ေလႀာင္ခဵႂိင့္တၾင္းမႀ ငႀက္ငယ္မဵား' ဴဖင့္ ၁၉၅၈ ခုႎႀစ္ ယူနက္စကုိ စီးပၾားေရး လူမႁေရး ဆုိင္ရာဆု၊ 'ရခုိင္ ေကဵးလက္ ပုံဴပင္မဵား' ဴဖင့္ ၁၉၆၃ ခုႎႀစ္ စာေပဗိမာန္ အႎုပညာ စာေပဆုတၾင္ ကေလး သူငယ္ ဆုိင္ရာ စာေပ ဒုတိယဆုမဵား ရရႀိ ခဲ့သည္။
၁၉၈၂ ခု ဳသဂုတ္လ ၇ ရက္ေနႚ နံနက္ ၈:၁၅ နာရီတၾင္ မႎၩေလး႓မိႂႚ၌ ကၾယ္လၾန္ ခဲ့သည္။
[စာႌၿန္း ။ ။
(၁) ဒဂုန္ေ႟ၿမ႖ား။ ဴမန္မာႎုိင္ငံ စာေပဆုမဵား။ စာ ၆၄-၆၆။
(၂) မလိခ။ ဴမန္မာဝတၪႂ အႌၿန္း(၄)။ စာ ၇၃-၉၄။
(၃) ေနထၾတ္။ မႎၩေလး အဘိဓာန္။ စာ ၃၀၄-၃၀၅။
(၄) နတ္ႎၾယ္။ မိမိႎႀင့္ စာေရးဆရာမဵား။ စာ ၉၀-၉၆။
(၅) ဴပန္/ဆက္ စာတည္းအဖၾဲႚ။ ႎႀစ္ဆယ္ရာစု ဴမန္မာ စာေရးဆရာမဵားႎႀင့္ စာစုစာရင္း။ စာ ၂၇၆-၂၈၁။
(၆) မႎၩေလးႎႀင့္ စာေပခရီး (ဇၾန္ ၁၉၉၈)။ စာ ၅၉-၆၀။
(၇) ဴမန္မာ စၾယ္စုံကဵမ္း ႎႀစ္ခဵႂပ္ (၁၉၈၃)။ စာ ၂၈၀-၂၈၁။
(၈) ႟ႁမဝ စာတည္း အဖၾဲႚ။ ဝမ္းနည္း မႀတ္တမ္း၊ ႟ႁမဝ (စက္တင္ဘာ၁၉၈၂)။ စာ ၁၇၂။
(၉) စာေရးဆရာ လူထုဦးလႀ ကၾယ္လၾန္၊ လုပ္သားဴပည္သူႚ ေနႚစဥ္ (၈-၈-၈၂)။ စာ ၇။]