မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
ႌၾန္ႚဳကႃး [၁၉၃၂ - ၁၉၉၂]
၂၀၀၅ ခု၊ ဇူလိုင္ထုတ္ ရာဴပည့္ ဦးစိုးႌၾန္ႚ စုစည္း တည္းဴဖတ္တဲ့ '၂၀ ရာစု ဴမန္မာ စာေရး ဆရာ ၁၀၀ အတၪႂပၯတၨိ အကဵႂဥ္း' စာအုပ္မႀ စာေရးေတၾရဲႚ အတၪႂပၯတၨိ အကဵႂဥ္း ေတၾကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
ႌၾန္ႚဳကႃး [၁၉၃၂ - ၁၉၉၂]
ပဲခူးတုိင္း မင္းလႀ႓မိႂႚ မုိးညႂိတန္း၌ အဖ လမ္းအေရးပုိင္ ဦးဘဳကႃး၊ အမိ ေဒၞတင္ေ႟ၿ တုိႚက ၈ ဳသဂုတ္ တနလႆာေနႚတၾင္ ေမၾးဖၾားသည္။ ေမၾးခဵင္း သုံးေယာက္တၾင္ ဒုတိယသား၊ အမည္ရင္း ဦးေမာင္ေမာင္ႌၿန္ႚ ဴဖစ္သည္။
မင္းလႀ႓မိႂႚ ဗုဒၭဘာသာ အထက္တန္းေကဵာင္း (၁၉၃၇ - ၄၈)၊ ေတာင္ငူ႓မိႂႚ အစုိးရ အထက္တန္းေကဵာင္း (၁၉၄၉ - ၅၀)၊ ရန္ကုန္ ေအာင္သိပၯံ အလၾတ္ ပညာသင္ ေကဵာင္းမႀ တကၺသုိလ္ ဝင္တန္းေအာင္ (၁၉၅၁)၊ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ (၁၉၅၁ - ၅၇) တုိႚတၾင္ ပညာ ဆည္းပူး ခဲ့သည္။ ဝိဇၦာဘၾဲႚ (၁၉၅၆)၊ ဥပေဒ ဝိဇၦာဘၾဲႚ (၁၉၆၆) ရရႀိ ခဲ့သည္။ ဆုိဗီယက္ ဴပည္ေထာင္စု ေမာ္စကုိ႓မိႂႚ အေရႀႚတုိင္း ေလ့လာေရး သိပၯံတၾင္ ဘာသာ ေဗဒ ဘာသာရပ္ကုိ ေလ့လာ ခဲ့သည္။
အာရႀ လူငယ္ အစည္းအ႟ုံး ကင္းေထာက္ လူငယ္ (၁၉၄၃ - ၄၄)၊ သာယာဝတီ ခ႟ုိင္ ေကဵာင္းသား သမဂၢ တၾဲဖက္ အတၾင္းေရးမႀႃး (၁၉၄၇ - ၄၈)၊ ေတာင္ငူ ႓မိႂႚနယ္ ေကဵာင္းသား သမဂၢ တၾဲဖက္ အတၾင္းေရးမႀႃး (၁၉၄၉ - ၅၀) ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ကေလာင္ အသင္း တၾဲဖက္ အတၾင္းေရးမႀႃး (၁၉၅၄ - ၅၅)၊ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ႎႀစ္ပတ္လည္ မဂၢဇင္း ဴမန္မာစာ စာတည္းႎႀင့္ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းသားမဵား သမဂၢ အမႁေဆာင္ (၁၉၅၅ - ၅၆)၊ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းသား ညီႌၾတ္ေရး တပ္ဦး အတၾင္းေရးမႀႃး၊ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းေဆာင္ ေကာ္မတီဝင္၊ ဗမာ ႎုိင္ငံလုံး ဆုိင္ရာ ေကဵာင္းသားမဵား သမဂၢ အမႁေဆာင္ (၁၉၅၆ - ၅၇)၊ စာေပ ဗိမာန္ စၾယ္စုံကဵမ္း ဴပႂစုေရး ဌာနတၾင္ စာဴပႂ (၁၉၅၇ - ၅၈)၊ ဆုိဗီယက္ ဴပည္ေထာင္စု ေမာ္စကုိ႓မိႂႚ အဴပည္ဴပည္ ဆုိင္ရာ ဆက္သၾယ္ေရး သိပၯံတၾင္ ဴမန္မာစာ နည္းဴပ (၁၉၆၁)၊ ဗီယက္နမ္ သတင္း ဌာနတၾင္ သတင္း အယ္ဒီတာ (၁၉၆၂ - ၆၅)၊ အထက္တန္း ပညာ ဦးစီး ဌာန ဘာသာဴပန္ႎႀင့္ စာအုပ္ ထုတ္ေဝေရး ဌာနတၾင္ စာဴပႂ (၁၉၆၆ - ၁၉၇၃)၊ ဴမန္မာစာ အဖၾဲႚ ဦးစီး ဌာနတၾင္ လက္ေထာက္ စာတည္း မႀသည္ စာတည္းမႀႃး အထိ (၁၉၇၃ - ၉၁) တာဝန္ အသီးသီး ထမ္းေဆာင္ ခဲ့သည္။ ဳသဂုတ္ ၁၉၉၁ တၾင္ အ႓ငိမ္းစား ယူသည္။
၁၆ စက္တင္ဘာ ၁၉၄၆ ဒီးဒုတ္ ဂဵာနယ္တၾင္ 'စာဆုိလုလင္' ကေလာင္ အမည္ဴဖင့္ ကဗဵာ စတင္ ေရးသည္။ ၁၉၅၁ တၾင္ 'မင္းလႀ ႌၾန္ႚဳကႃး' ကေလာင္ အမည္ကုိ စတင္ အသုံး ဴပႂသည္။ အေနာက္ပုိင္း တၾင္မူ 'ႌၾန္ႚဳကႃး' သုိႚ ေဴပာင္းသုံးသည္။ ဘုံကေလာင္ ႎၾယ္သစ္တၾင္ တဦး အပၝအဝင္ ဴဖစ္သည္။ ကဗဵာ၊ ဝတၪႂ၊ စာေပ ဘာသာ ေဗဒႎႀင့္ ပတ္သက္၍ ေဆာင္းပၝး၊ စာတမ္း မဵားစၾာ ေရးခဲ့သည္။ ထင္ရႀားေသာ စာအုပ္ အခဵႂိႚမႀာ ဴမန္မာ ဘာသာ စကား (႟ုရႀား ဘာသာေဗဒ ပညာရႀင္ သုံးဦးႎႀင့္ ပူးတၾဲ၍ ႟ုရႀား ဘာသာဴဖင့္)၊ ဗယက္နမ္ စစ္ ရာဇဝတ္ေကာင္မဵား (ေကဵာ္ေအာင္ႎႀင့္ တၾဲဖက္ ဘာသာဴပန္) (၁၉၆၇)၊ သ႖င္မဟာ ရႉသာရ စာရင္း (သ႖င္မဟာ ရႉသာရ ကကိဏၧက စာစု ... တၾင္) (၁၉၆၈)၊ ကမာၲေကဵာ္ စာအုပ္ တရာ (ႎၾယ္သစ္ ဘုံကေလာင္ အမည္ႎႀင့္) (ဇၾန္ ၁၉၇၅၊ ၁၉၉၉)၊ ပင္လယ္ ဝံပုေလၾ (၁၉၇၅၊ ၂၀၀၀) ႎႀစ္ဆယ္ရာစု ႎုိင္ငံရပ္ဴခား ဝတၪႂတုိမဵား (၁၉၇၇)၊ ဖန္မီးအိမ္ နန္းခဵည္ က႗မ္းေအာင္ႎႀင့္ ႎႀစ္ဆယ္ရာစု ႎုိ္င္ငံရပ္ဴခား ဝတၪႂတုိမဵား (၁၉၉၉) ႎႀင့္ ကဗဵာအလႀ ရႀာပုံေတာ္ စာေပ႓ပိႂင္ပၾဲတၾင္ ကဗဵာ၊ ဝတၪႂ၊ ေဆာင္းပၝး၊ ဴပဇာတ္ ပထမဆု ရခဲ့သည္။
၅ ေအာက္တုိဘာ ၁၉၉၂ နံနက္ ၉း၀၀ နာရီတၾင္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ၌ ကၾယ္လၾန္သည္။
[စာႌၿန္း ။ ။
(၁) မလိခ။ ဴမန္မာ စာေပ အဘိဓာန္ (၂)။ စာ ၂၃၃ - ၂၃၅။
(၂) နတ္ႎၾယ္။ မိမိႎႀင့္ စာေရး ဆရာမဵား။ စာ ၁၉၅ - ၂၁၂။
(၃) ဴမန္မာ့ စၾယ္စုံကဵမ္း ႎႀစ္ခဵႂပ္ (၁၉၉၃)။ စာ ၁၈၉ - ၁၉၀။
(၄) သုေတသန စာစဥ္ သမုိင္း/ စာရင္း/ စာတည္းမဵား (ဧ႓ပီ ၁၉၇၀)။ စာ ၉၄ - ၉၅။
(၅) ရာဴပည့္စာအုပ္ ၁၀၀ အႌၿန္း (၁၉၉၉)။ စာ ၉၃။]