မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
ကုန္းေဘာင္ေခတ္
အထက္တဆင့္ဴမင့္တဲ့ဴမန္မာ့ သမိုင္းမႀာ ကဵေနာ္တုိႚနဲႚ အနီးစပ္ဆံုး ေခတ္ဴဖစ္တဲ့ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ သမိုင္း အဴဖစ္အပဵက္ ေတၾကို ဴမန္မာ လူမဵႂိး ေတၾက အလၾဲလၾဲ အေခဵာ္ေခဵာ္ ဆႎၬ စၾဲေတၾနဲႚ ေဴပာေန ေရးေန ဳကသလို၊ ႎိုင္ငံဴခားသား သမိုင္း ဆရာေတၾ ကလည္း သူတုိႚရဲႚ ကိုလိုနီ နယ္ခဵဲႚ စနစ္ဟာ အ႟ိုင္းေတၾကို ယဥ္ေကဵးေအာင္ လုပ္တဲ့ လုပ္ငန္း ဴဖစ္တယ္ ဆိုတဲ့ ကိုလိုနီ ႎိုင္ငံသား ေတၾအေပၞ ႎႀိမ့္ခဵတဲ့ အဴမင္ေတၾနဲႚ တဖက္ေစာင္းနင္း ေရးတတ္တာကို ေတၾႚရေတာ့၊ ဴမန္မာ့ သမိုင္းကို ေလ့လာ လိုသူ လူငယ္ လူ႟ၾယ္ေတၾ အတၾက္ ဘာကို ယံုလိုႚ ယံုရမႀန္း မသိ ဴဖစ္ခဲ့ရတယ္။ ဒၝေဳကာင့္ သုေတသန မႀန္ဴပားေပၞမႀာ ေရးထၾင္းထားတဲ့ "ကုန္းေဘာင္၊ အမရပူရနဲႚ ရတနာပံု မႎၩေလး ေခတ္" က အဴဖစ္အပဵက္ ေတၾကို လက္လႀမ္းမီ သေလာက္ ရႀာေဖၾ စုစည္း တင္ဴပ လိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
ဗဂႆလားသၾား ဴမန္မာသံေတာ္အဖၾဲႚ (ေအဒီ ၁၈၃၀)
၁၉၈၂ ခုႎႀစ္မႀာ Historical Research Department က ထုတ္ေဝခဲ့တဲ့ Burma Historical Research Department Silver Jublice publication စာအုပ္ကေန ေဒၞဳကန္ရဲႚ "ဗဂႆလားသၾား ဴမန္မာသံေတာ္အဖၾဲႚ (ေအဒီ ၁၈၃၀)" သုေတသန ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 1.7 MB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . . [A Myanmar foreign mission was despatched to Bengal by King Bagyidaw in 1831. After the first Anglo - Burmese War, the Myanmar king signed the Treaty of Yandabo with the British. Under the terms of the Treaty, the British government sent Major Henry Burney to Innwa (Ava) and the Myanmar King sent a diplomatic mission to Bengal. The leader was Maha Sithu U Rhwai (Twinthin Taik wun). The delegations included 84 officers and attendants who were sent to Bengal on 9 October 1830. They were to meet with Governor - General of India and discuss (1) The return of the Kabaw valley to Myanmar, (2) Return of Martaban (3) Return of Tenasserim and Arakan, and (4) Repeal of an item calling for an exchange of emissaries. The mission met with many difficulties in India. They remained for three years and succeded only in getting the Kabaw valley back. The mission Myanmar Government cost 168,000 kyats annually.]
ေဂၾးေခဵာင္း ခံ႓မိႂႚ
၁၉၈၆ ႎိုဝင္ဘာလထုတ္ စစ္ဴပန္ မဂၢဇင္း အမႀတ္ ၉၈ ကေန တတိယ အဂႆလိပ္ - ဴမန္မာ စစ္ပၾဲမႀာ အဂႆလိပ္တုိႚကို ႟ၾပ္႟ၾပ္ခ႗ံခ႗ံ ဆီးဆိုႚ ခုခံ တုိက္ခိုက္ခဲ့လိုႚ တုိက္ပၾဲေတၾ ဴပင္းဴပင္းထန္ထန္ ဴဖစ္ပၾားခဲ့တဲ့ ေဂၾးေခဵာင္းခံတပ္ အေဳကာင္းကို သုေတသန ဴပႂထားတဲ့ ေဒၞဳကန္ရဲႚ "ေဂၾးေခဵာင္း ခံ႓မိႂႚ" ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 554.3 kB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . . [After the Second Anglo - Burmese War ( 1852 - 53 ) Lower Burma became a British possession and the security of the Myanmar nation was threatened. King Mindon ordered construction of forts along the Ayeyawady River, one of which was Gwe Chaung Fortress. In 1881 Major Douglas Mcneil, a military intelligence officer in the Indian Army, travelled incognito up the Ayeyawady. He gathered detailed information and sketched the forts he passed through. This intelligence was of great help to General Prendergast in his attack on Gwe Chaung.]
သေဴပတန္း ခံ႓မိႂႚ
၁၉၈၇ ေဖေဖာ္ဝၝရီလထုတ္ စစ္ဴပန္ မဂၢဇင္း အမႀတ္ ၁၀၁ ကေန ေဒၞဳကန္ရဲႚ "သေဴပတန္း ခံ႓မိႂႚ" သုေတသန ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 405.9 kB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . . [About the Thapyedan Khan Myo or Fortress, near Mandalay, and the Thapyedan Fort on the bank of the Ayeyawady River near its confluence with Myitnge River. This fort was known as "Greater Fort Royal" or "Shwekyetyet Fort". The Myanmar kings prepared for war and built three fortresses on the Ayeyawady to protect their capital. These forts are Thapyedan Fortress, Sagaing Fortress and Ava or Innwa Fortress.]
မဒပ္ပၝ အပဵိႂေတာ္မဵား
၁၉၆၈ ႎိုဝင္ဘာလထုတ္ ဴမဝတီ မဂၢဇင္း အတၾဲ ၁၇၊ အမႀတ္ ၁ ကေန ေဒၞဳကန္ရဲႚ "မဒပ္ပၝ အပဵိႂေတာ္မဵား" ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 246.0 kB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . . [King Thibaw was deposed and deported to Madras on 10th Dec. 1885. Among those who accompanied the ex-Royal family were seven young maids-of-honour. Some of them were said to be Kachin girls. They were unhappy in India and became disobedient and troublesome. After four months they were sent back on the S.S. Asia. After their return the British administration granted each a pension of Rs. 10 a month, as long as they remained unmarried.]
ေလႀသင္း အတၾင္းဝန္မင္းႎႀင့္ ေ႟ၿဆယ္ပိႍာ
၁၉၇၃ စက္တင္ဘာလထုတ္ ဴမဝတီ မဂၢဇင္း အတၾဲ ၂၁၊ အမႀတ္ ၁၁ ကေန တတိယ အဂႆလိပ္ - ဴမန္မာ စစ္ပၾဲမႀာ ဴမင္းဴခံ ဆိပ္ကမ္းကေန ႓ဗိတိသ႖တုိႚကို ႟ၾပ္႟ၾပ္ခ႗ံခ႗ံ ဆီးဆိုႚ ခုခံ တုိက္ခိုက္ခဲ့တဲ့ ေလႀသင္း အတၾင္းဝန္ကို သီေပၝမင္းက ေ႟ၿဆယ္ပိႍာ ဆုခဵီးဴမၟင့္ေတာ္ မူခဲ့တဲ့အေဳကာင္း ထုတ္ေဖာ္ တင္ဴပထားတဲ့ ေဒၞဳကန္ရဲႚ "ေလႀသင္း အတၾင္းဝန္မင္းႎႀင့္ ေ႟ၿဆယ္ပိႍာ" ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 246.7 kB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . .[During the Third Anglo - Burmese War Hlay-thin Atwin Wun and his forces were victorious at the battle of Myingyan. King Thibaw sent ten viss of gold for him, plus 270 gold medals and gold cups for his followers as reward for their valour. But the next day they were routed. The gold was lost in transit. Later, about four viss of gold were recovered and Col. Sladen returned it to Hlay-thin Atwin Wun as the rightful claimant.]
တပ္မေတာ္
၁၉၇၄ ခုမႀာ စပယ္ဦး စာေပက ဒုတိယအ႒ကိမ္ ဴပန္လည္ ထုတ္ေဝ ဴဖန္ႚခဵိခဲ့တဲ့ 'နဝတ္ ကိုးသၾယ္' စာအုပ္မႀ ေဇယဵရဲႚ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ေနာက္ဆံုးမင္းဆက္ သီေပၝမင္း လက္ထက္က ဴမန္မာ့ တပ္မေတာ္ စုဖၾဲႚပံုကို ေလ့လာ သုေတသန ဴပႂထားတဲ့ "တပ္မေတာ္" ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 424.3 kB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . . [Describes the Myanmar army and how it was organized during King Thibaw's reign (1878 - 1885).]
ကုန္းေဘာင္ေခတ္ မင္း႟ုပ္တုမဵား
၁၉၆၈ ေအာက္တုိဘာလထုတ္ ေငၾတာရီ မဂၢဇင္း အမႀတ္ ၁၀၀ ကေန ေဒၞဳကန္ရဲႚ "ကုန္းေဘာင္ေခတ္ မင္း႟ုပ္တုမဵား" သုေတသန ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 512.8 kB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . . [About the eleven or seventeen golden images of Myanmar kings & queens of the Konbaung Period placed in the Mandalay Palace, Zaytawun building. They all disappeared during the British Annexation.]
အေဴမာက္ သံသရာ
၁၉၉၄ ေမလထုတ္ ကေနာင္ စက္မႁစီးပၾား ဂဵာနယ္ အတၾဲ ၁၊ အမႀတ္ ၅ ကေန ၁၁၂၈ ခု ဒၾၝရာဝတီသိမ္း ေဳကးစင္သၾန္း ညီေနာင္ အေဴမာက္ ၂ လက္ကို ရႀာပံုေတာ္ ဖၾင့္ထားတဲ့ ေဒၞဳကန္ရဲႚ "အေဴမာက္ သံသရာ" သုေတသန ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 155.1 kB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . . [Annotation In 1766 King Sinphyushin fought Thailand (Ayuthaya) and captured their capital. One of the cannon brought back from Thailand was recently excavated from Innwa (Ava) city and displayed in the Military Museum at 49th Myanmar Military Day Exhibition. It was an unusual display because after the Third Anglo - Burmese War, General Prendergast sent most cannon and captured guns to England, as presents to Queen Victoria and her court. For this reason many Myanmar cannon remain in the United Kingdom.]
ေသၾးေသာက္႒ကီး
၁၉၆၈ မႀာ ပုဂံ စာအုပ္တုိက္က ပုဂံ စာအုပ္အမႀတ္ (၁၅၃) အဴဖစ္ ထုတ္ေဝ ဴဖန္ႚခဵိခဲ့တဲ့ ဗိုလ္မႀႃး ဘရႀင္ရဲႚ 'စစ္ေရး၊ ႎိုင္ငံေရးႎႀင့္ လူမႁေရးဆုိင္ရာ သမိုင္းစာတမ္းမဵား' စာအုပ္ကေန ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ေနာက္ပိုင္း ဗမာ့ ဳကည္းတပ္မေတာ္ကို စနစ္တကဵ ဴပန္လည္ ဖၾဲႚစည္းရာမႀာ အေရးပၝလႀတဲ့ စစ္မႁထမ္း ဴဖစ္တဲ့ "ေသၾးေသာက္႒ကီး" သုေတသန ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 298.1 kB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . . [In the later Konbaung Period Myanmar kings organized their armed forces systematically. Describes the responsibilities of those holding the Myanmar Commander rank "Twe-thauk-gyi " during the Konbaung Period. Also describes the organization of the armed forces, their duties, and the insignia worn by the commanders.]
မႎၩေလး ဴဖစ္စဥ္
၁၉၅၆ ဇၾန္လထုတ္ ဴမဝတီ မဂၢဇင္းမႀာ ေရးသား ေဖာ္ဴပခဲ့တဲ့ ဗိုလ္မႀႃး ဘရႀင္ရဲႚ မႎၩေလး နန္း႓မိႂႚ တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ ၁၈၅၃ ကေန ၁၉၅၃ ခုႎႀစ္အထိ ႎႀစ္တရာ အတၾင္း ဴဖစ္ပဵက္ တိုးတက္ခဲ့တဲ့ "မႎၩေလး ဴဖစ္စဥ္" သုေတသန ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစာတမ္းကို University of Washington online library ကေန ရရႀိခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ . * . အ႟ၾယ္အစား 638.0 kB - ဖိုင္အမဵႂိးအစား application/pdf . * . . . . . . . . . . . [This article was written under the pen-name San Aung. (Mandalay) , the last capital city of the Myanmar kings which was captured by the British in 1885. The author draws upon three letters as crucial in describing important events (1) the letter from General Prendergast, (2) the letter from Kinwun Mingyi to the British Commissioner, and (3), the reply letter from Prendergast. It also offers a brief chronicle of Mandalay history (1853 - 1953).]